Mighty Moscow

Ik ben verhuisd!

2011-06-06T03:30:00.000-07:00

Naar hier

Jelle - redt het Songfestival

2011-05-23T04:02:00.000-07:00

Op het Museumplein – Ajax werd gehuldigd, het bier vloog met blikje en al over mijn hoofd, fans beklommen uitzinnig de daken van de keurige Gabriël Metsustraat – trof het idee mij als de bliksem: ik moest een column schrijven over het Eurovisie Songfestival.
Ja, juist nu! Toegegeven, de laatste keer dat ik naar het Songfestival keek, was met Ruth Jacott. En mijn zus en haar vriend lachten mij hard uit, omdat ik dacht dat dit jaar de Toppers namens Nederland zouden meedoen. Het festival kan mij niet zo heel erg boeien.
Tot ik las dat Nederland niet alleen de finale niet haalde, maar van alle B-landen ook nog eens onderaan was geëindigd, en dat gaat mij te ver. De komende week zal er een clubje van mensen praten over wat er misging, en hoe het beter kan. Volgend voorjaar zullen allerhande mensen weer allerhande adviezen geven, maar dan is het al te laat. Daarom schrijf ik nu deze column, terwijl ik bij deze plechtig beloof er nooit meer over te schrijven.
Hoe Nederland in 2012 het songfestival gaat winnen, in vier simpele stappen:
1. Laat het Nederlandse volk niet meer kiezen wie er naar Azerbeidzjan gaat. Dat werkt niet. Nederlanders kiezen iets wat zij zelf leuk vinden, niet wat de rest van Europa leuk zal vinden. Nederland is sinds de moord op Fortuyn in zichzelf gekeerd, en heeft geen flauw idee wat er verder in Europa speelt. Een slechte raadgever.
2. In plaats daarvan: stel een raad van wijze mannen en vrouwen aan, die uiteindelijk bepaalt wie er namens Nederland mee gaat doen. Mensen die verstand hebben van muziek, en het verkopen van muziek, en het maken van spektakel. In Nederland, en over de grenzen. Als voorzitter stel ik Marc van der Linden voor, die niet alleen in de showbizz zit, maar ook een Oost-Europadeskundige is. En dan kom ik gelijk op het belangrijkste punt:
3. Begrijp Oost-Europa. Hou op met zeuren over oneerlijk stemmen, en accepteer dat daar de meeste stemmen zitten. Deze raad van wijzen maakt een reis langs Moskou, Bakoe en Kiev. Ga een paar bruiloften af, bestudeer de lokale Idols-variant. Voel de hartstocht, het drama en de kitsch. Want wie de harten van Oost-Europeanen wint, die wint het festival.
4. Doe maar gek, want het kan niet gek genoeg. Dit druist tegen alles in wat Nederlands is, maar het zal aanslaan ten oosten van de Oder. Ik stel het volgende voor: volgspot op een vleugel zonder pianist. Maar schijn bedriegt: Wibi Soerjadi springt met een salto uit de vleugel en speelt een romantische ballad. De ballad eindigt als housenummer, met dj Tiësto die speelt op een draaitafel van ijs. Ali B rapt het refrein: één en dezelfde regel in alle talen van de EU. Tijdens het hele nummer houden Ruud Gullit, Robin van Persie en Wesley Sneijder een balletje hoog.
Als Nederland deze stappen volgt, dan sta ik over een jaar weer op het Museumplein. En dan wacht ik geduldig tot Wibi Soerjadi uit zijn vleugel springt.

In: Parool 14 mei 2011. Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Jelle - kijkt het liefst naar Salto

2011-05-16T07:57:00.000-07:00

AT5 dreigt failliet te gaan en dat is natuurlijk heel erg. AT5 hoort bij Amsterdam, met lekker lullig Amsterdams nieuws, opgelezen door een nieuwslezer die zo erg loenst dat je werkelijk geen woord hoort van wat ze nou eigenlijk zegt. Maar terwijl elke dag wel een protestactie wordt georganiseerd voor AT5 wil ik graag een lans breken voor de meest ondergewaardeerde tv-zender van Amsterdam: Salto.
In mijn studententijd werkte ik bij het lokale Groningse radiostation OOG Radio. In de loop van de middag gingen we eens bedenken wat wij die avond zouden maken. Bij gebrek aan ideeën ging één van ons naar de dichtstbijzijnde
Albert Heijn en haalde een leuke advertentie van de muur. Die nietsvermoedende adverteerders belden wij dan, live in de uitzending. Zo was er een vrouw die gratis dwergkonijntjes in de aanbieding had, en dan vroegen wij of er rond kersttijd al wat vlees aan zou zitten. Dan volgde een tirade in plat Gronings.
Hoeveel luisteraars wij hadden, weet ik niet. Het waren er hooguit honderd en ik denk eerder tien. Maar we maakten ons programma met een bezieling alsof heel Nederland had afgestemd op OOG. Diezelfde bezieling is er bij Salto. Als ik langs de 975 kanalen op mijn televisie zap, blijf ik altijd hangen bij de twee salto’s. Het is de ideale televisie voor als je ’s nachts halfdronken thuiskomt. Salto is de essentie van Amsterdam, en waar ik steeds minder van zie op straat: het is rommelig, anarchistisch en kosmopolitisch.
Je heb het kunsthoekje. Ik kan mij bijvoorbeeld een film herinneren van een naakte vrouw die een uur lang emotieloos in een bakkerij stond, met een enorme bal deeg die telkens uit haar handen dreigde te glippen, wat steeds niet helemaal gebeurde. De rest van de bakkerij werkte door, alsof het volkomen normaal was dat die vrouw er stond.
Dan heb je de buitenlander-tv, waar je nog wat van opsteekt ook. Deze maand keek ik naar een Hindoestaan die verslag deed uit Zuid-India, en een vreemd lang shot van een Antilliaans gezin op een bankstel waarvan iedereen op de jongste na voortdurend in huilen uitbrak. Zoals vaker op Salto verstond ik niet waar het over ging, maar dat maakt het ook wel weer interessant. Ik vermoed dat zij een kerstwens doorgaven aan hun familie op de Antillen, omdat ze dit jaar geen geld hadden om erheen te reizen.
Het is niet altijd even goed, en soms is het heel erg slecht, maar het is in ieder geval origineel en met bezieling gemaakt, en met weinig geld. Ik adviseer alle omroepbazen in deze tijden van bezuinigingen een paar uur naar Salto te kijken, om te zien waar het nou aan ontbreekt in Hilversum.

In: Parool 7 mei 2011. Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Keukenyoga

2011-05-09T08:09:00.001-07:00

Ik heb in Amsterdam vaak het gevoel dat mensen wat agressief zijn omdat iedereen op elkaar gepropt zit. Aan de grootte van de stad kan het niet liggen; in Moskou wonen zestien miljoen mensen, maar nooit stopte een auto omdat ik het lef had met mijn hoofd te schudden. Wel in Amsterdam. Een auto sneed mij op de Hoogte Kadijk. Met wat incidenten achter de rug was ik wijs genoeg om niets tegen de man te roepen. Ik schudde mijn hoofd en fietste verder. Maar het schudden van mijn hoofd was kennelijk genoeg om de man kwaad te maken. Hij trapte op de rem, gooide zijn deur open en riep allemaal dingen die tegenwoordig heel erg normaal zijn om tegen een vreemde te roepen.
Dus besloot ik weer met yoga te beginnen, als medicijn tegen de Amsterdamse road rage. In Moskou had ik een dvd met de titel AM yoga. Elke ochtend een andere yogaoefening, het leek mij een belachelijke onderneming, maar ik vind dat je alles een keer moet proberen. Uiteindelijk deed ik de oefeningen met een religieuze regelmaat. Ik deed ze ’s ochtends in mijn piepkleine Russische keukentje, als mijn vriendin nog lag te slapen. Op het scherm van mijn laptop deed yogi Rodney Yee zijn oefeningen aan de rand van de Grand Canyon. Aanvankelijk gingen de oefeningen niet zo geweldig. Op een bepaald moment tijdens de maandagoefening zegt Rodney: “Als je met je vingertoppen de grond niet kan raken mag je ook je enkels aanraken.” Bij mij kwamen ze niet verder dan mijn knieën (vanwaar ik alsnog vrij uitzicht had op de kakkerlakken onder mijn fornuis). Aan iedereen die nog steeds denkt dat yoga iets vaags en spiritueels is, kan ik vertellen: de spierpijn is echt.
Toen ik uit Rusland terugkeerde naar Amsterdam bleek yoga ineens hipperdehip en was de stad bezaaid met yogastudio’s. Ik besloot een les te proberen bij Bikram Yoga op de Ceintuurbaan. Ik was een half uur te vroeg, maar de klas zat al bijna vol. Met vijftig man zaten we in een kleine ruimte op elkaar gepropt, en alleen via een paar spiegels kon je de instructeur ontwaren. Een paar keer stootte ik het meisje naast mij aan, een paar keer vlogen wat zweetdruppels over mij heen van een fanatieke yogi die voor mij stond.
Ik liet de yogalessen dus maar zitten. Ik kwam er meer gespannen uit dan ik er in ging, en dat kan niet de bedoeling zijn. Diep in mijn rommelkast vond ik de dvd. En sinds kort kruip ik ’s ochtends weer stilletjes uit mijn bed naar de keuken, zonder kakkerlakken, maar met Rodney en zijn Grand Canyon.

Niemandsland

2011-05-02T08:16:00.000-07:00

Het terras van de Hema in de Kalvertoren heb ik nooit begrepen. Terrassen bestaan omdat je er in het zonnetje kan zitten. Niet alleen bevindt dit terras zich in een gebouw, het bevindt zich ook nog eens in de kelder van de Kalvertoren. Als je de roltrap omlaag neemt naar de Hema biedt dit terras een scharrige aanblik. Hier zit nooit iemand, behalve wat verdwaalde toeristen en duiven.
Op één man na dan. Een half jaar geleden merkte ik hem voor het eerst op. De man zat er ontspannen en genietend bij, alsof hij eigenlijk met zijn koffie in de lentezon op de Piazza Navona zat. Sindsdien kijk ik elke keer als ik in de Kalvertoren ben of de man er zit. En of ik nou in het weekend kom of door de week: de man zit er. Ik kon er niets van maken. De man zag er veel te net uit voor een zwerver, te ontspannen voor een shopper, en te gelukkig voor een gek.
Vorige week, ik had indexkaartjes gekocht voor mijn Hindilessen, zette ik mij over mijn schroom heen en vroeg de man of ik bij hem mocht zitten. Hij gebaarde naar de stoel tegenover hem, met een vanzelfsprekendheid alsof wij een afspraak hadden. Ik haalde een koffie en toen deed hij zijn verhaal. Vijf jaar geleden belandde hij bij toeval op dit terras, met zijn zoontje, schuilend voor een regenbui. De volgende dag kwam hij weer met zijn zoontje. De derde dag kwam hij alleen, en sindsdien zit hij min of meer elke dag op dezelfde plek. Soms van ’s ochtends vroeg tot sluitingstijd, soms maar voor een paar uur. Hij zit en observeert het stukje van de roltrap naar de Hema. ‘Het niemandsland’, noemde de man het. En voegde eraan toe: “Soms zou ik wel eens een boom willen zijn.” Dit zei hij op een manier waarop het niet gek klonk, wat ik knap vond.
Anderhalf uur praatten wij verder. Over andere, warmere landen, waar het volstrekt normaal is om zonder enig doel elke dag urenlang op dezelfde plek te zitten. Dat ik vroeger na het eten naar de A10 fietste die toen werd aangelegd, en uren naar het asfalt kon staren. Ik was er niet speciaal gelukkig, en het gaf mij geen filosofische openbaringen, maar voor mijn gevoel was het gewoon de juiste plek. We kwamen erachter dat wij persoonlijk heel erg veel dingen gemeen hebben. Al die tijd zat ik met mijn gezicht naar de Hema. De man gebaarde dat ik naast hem moest komen zitten, met zicht op de roltrap en de enorme lichtkoepel die mij nog nooit was opgevallen. Eigenlijk was het wel een lichte en geborgen plek, hier in de buik van de Kalvertoren. Tevreden nam ik de roltrap omhoog. Ik had mijn schroom overwonnen en een vriend erbij, en ook nog eens een vriend waar je altijd terecht kan.

In: Parool 29 april 2011. Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Droger

2011-04-26T07:22:00.000-07:00

Mijn tante Liesje was meer dan een tante. Anderhalf jaar nadat zij is overleden, moet ik nog steeds de neiging onderdrukken haar nummer te bellen als er iets aan de hand is. Ze was een beetje onze moeder. Zo gingen wij twee keer per jaar met haar kleren kopen. Wij gingen dan eerst naar de C&A, en binnen een half uur waren voor mij alle kleren voor de winter of de zomer ingekocht. De rest van de dag besteedden wij met het vinden van de kleren voor mijn twee oudere zussen, wat een stuk ingewikkelder was. Uren stond ik in winkels te wachten waar mijn zussen eindeloos twijfelden tussen die trui met groene neonkleuren of toch die met blauwe neonkleuren (het waren de jaren tachtig). Nog steeds lopen de rillingen over mijn lijf als ik in de Kalverstraat langs kledingzaak Het Bos loop, waar wij een keertje voor mijn gevoel drie volle dagen doorbrachten. Na deze ellende nam Liesje ons mee naar de Hema, waar wij kroketten met brood aten, het hoogtepunt van de dag.
Het moment dat wij het huis van mijn tante leeg moesten halen viel samen met het moment dat ik weer terugkeerde naar Amsterdam. Het was logisch dat ik een deel van de huisraad zou overnemen. Dus gingen de bankstellen, koelkast, oven, droger en een gigantisch televisiemeubel, dat ik samen met mijn tante had gebouwd, naar mijn nieuwe huis.
Dat was, eerlijk gezegd, niet allemaal even handig. Het televisiemeubel bleek niet door het trappenhuis te passen, en moest ik op straat zetten. Andere spullen bleek ik bij nader inzien niet echt nodig te hebben, maar ik weigerde ze weg te gooien. De ingebouwde koelkast liet ik eruit slopen om plaats te maken voor mijn tantes koelkast. De ingebouwde oven was lastiger; daarom heb ik tot op de dag van vandaag twee ovens in mijn piepkleine keukentje.
Een plek voor een eventuele afwasmachine offerde ik op voor de droger van mijn tante. Het probleem met de droger is alleen dat hij niet droogt. Ik ‘gebruik’ hem nu al een jaar, en een jaar lang haal ik kleren uit de droger die nog steeds min of meer nat zijn. Ik kies standaard voor het heetste programma, maar het mag niet baten. De natte kleren leg ik in mijn kast in de stille hoop dat ze daar nog wat verder drogen. Dat gebeurt niet, met het gevolg dat ik rondloop in klamme T-shirts die nog een beetje stinken ook. Nu ik met het lekkere weer alles buiten kan hangen, is die oude droger nog overbodiger. Het is dus tijd om het grof vuil te bellen. En dit klinkt idioot, maar dat valt mij zwaar.

In: Parool 23 april 2011. Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Ayla en Jondalar

2011-04-18T02:47:00.000-07:00

Ooit reed ik met mijn vader dwars van oost naar west door de Verenigde Staten. Ergens in de Blue Ridge Mountains van Virginia kwamen wij een wielrenner tegen die elke heuvel door zijn vrouw omhoog werd gereden in de auto. Bovenop de heuvel stapte de man op zijn fiets en zoefde naar beneden, waar zijn vrouw stond te wachten om hem de volgende heuvel op te rijden. Wij vonden dat verschrikkelijk, en dat heeft vast te maken met onze calvinistische volksaard: dat je alleen recht hebt op iets moois als je eerst hebt geleden. Dan kun je je natuurlijk weer afvragen waarom het calvinisme uitgerekend in Nederland zo aansloeg. Dat heeft volgens mij met het unieke weer te maken. Nederlanders worden voor een korte periode van zonnig weer altijd gestraft met een lange periode van wind, slagregens en natte zadels.
Hoe dan ook, met die instelling las ik toen ik jong was De stam van de holebeer van de Amerikaanse schrijfster Jean Auel. Het is een zeer dik en zeer middelmatig boek over de lotgevallen van Ayla en Jondalar, en speelt zich af in het stenen tijdperk. Er gebeurde natuurlijk heel weinig in die tijd, dus met moeite worstelde ik mij door de hoofdstukken, waar soms pagina’s werden gewijd aan het plukken van bessen of het oversteken van een stroomversnelling. Als beloning kreeg ik de scènes met Ayla en Jondalar, als ze eenmaal in de grot terugkeerden van de jacht.
Internet was er niet in die grot, laat staan televisie, dus vermaakten Ayla en Jondalar zich uitsluitend met elkaar. Dat werd allemaal zeer expliciet beschreven. En zeer uitgebreid: een seksscène nam gemakkelijk twaalf bladzijden in beslag (ik moet overigens de eerste mannelijke schrijver nog tegenkomen die dat doet). Natuurlijk las ik als tienjarige deze passages met oortjes die echt rood werden, en nam alle zwerftochten en medicinale korstmossen die de rest van het boek vulden op de koop toe.
Vervolgens verslond ik ook nog De vallei van de paarden, De mammoetjagers en Het dal der beloften, en toen was het klaar. Ayla en Jondalar hadden kennelijk alle hoeken van de grot wel gezien. Dacht ik. Maar nu, na twintig jaar, heeft Jean Auel een nieuw deel geschreven: Een vuurplaats in steen. Ik heb het boek gelijk gekocht. Zodat ik, als het weer dagenlang regent, kan lezen hoe Ayla bij die stenen vuurplaats, in het flakkerende licht van een smeulend vuur voor Jondalar staat en haar gordel losgespt, waar een gedroogde otter met kruiden aan hangt. En vervolgens langzaam haar tuniek van zich afwerpt. En haar beenkappen, wat dat ook mogen zijn.

In: Parool 16 april 2011. Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Beatrixpark

2011-04-11T04:12:00.000-07:00

Op de eerste mooie voorjaarsdag ging ik met mijn vader wandelen in het Beatrixpark. Het viel ons allebei op dat er veel mensen in het park waren, wat ongebruikelijk is. Bij de meeste Amsterdamse parken is het eerder andersom: in het Sarphatipark zal je op een zonnige zondag geen grassprietje zien, zo veel mensen zijn er, maar in het Beatrixpark kun je gewoonlijk een rondje lopen zonder iemand tegen te komen. Toen ik jong was, kwamen wij er vaak en ik vond het soms een beetje een enge plek, omdat het er zo uitgestorven was.
In de middag las ik een voorpublicatie van een boek over de Noord/Zuidlijn in Het Parool met de veelzeggende kop ‘Elite Zuid duwde metro De Pijp in’. Het gebeurt niet vaak, maar bij het lezen van het stuk viel mijn mond open van verbazing. Wie van de hoed en de rand wil weten, moet het boek van Bas Soetenhorst maar kopen. Maar in een notendop: oorspronkelijk zou de lijn een halte hebben aan de rand van het Beatrixpark, aan de RAI-kant. Dan zou het RAI-publiek mooi gebruik kunnen maken van het Beatrixpark. Deze variant zou 150 miljoen euro goedkoper zijn, de bouwellende zou veel beperkter zijn tot vooral de achterzijde van het Beatrixpark, waar geen kip in de buurt woont (wel wat parkieten). Door een geraffineerde lobby van bewoners uit Zuid werd de metro naar de Ferdinand Bolstraat verplaatst. De straat is er eigenlijk te smal voor, dus moesten de tunnels onder elkaar worden aangelegd, wat moeilijker en duurder is en een langere bouwtijd vergt.
Nu begrijp ik dus waarom ik al jaren om de Ferdinand Bolstraat heen moet fietsen. Soms moet ik er toch zijn, als ik iets moet kopen bij de Kijkshop bijvoorbeeld, en ga ik daarna langs bij de moeder aller Febo’s.
Als ik daar dan mijn kroketje sta te eten met mijn neus voor het smalle fietspad waar iedereen zich doorheen perst en daarachter een enorme hijskraan, word ik gelijk claustrofobisch. Ik probeer mij dan voor te stellen hoe het zou zijn om daar te wonen.
Een kind in de Ferdinand Bolstraat dat zes jaar oud was bij het begin van de werkzaamheden, is 21 jaar als de metro eenmaal rijdt. Het brengt zijn hele jeugd door met bouwellende op een armbreedte afstand. Zodat, begrijp ik nu, een handjevol mensen in Zuid kunnen genieten van hun mooie en uitgestorven Beatrixpark.

In: Parool 9 april 2011. Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Kinderstrikje

2011-04-05T07:19:00.000-07:00

Voor de eerste keer naar een filmpremière: een handleiding.
Black tie betekent dat je een smoking aan moet trekken. Koop een goedkope smoking, huren is duur, na drie keer dragen heb je het geld er al uit. Begin niet aan een echt strikje, dat is veel te ingewikkeld. Maar denk ook niet dat een voorgestrikt ‘kinderstrikje’ makkelijk is. Doe dat strikje dus niet op het laatste moment om. Mocht je dat toch doen: maak het vast met een knoop en knip de rest eraf.
Als het vrouwelijk gezelschap hakken draagt die hoger zijn dan haar voet lang is: neem een taxi. Maar dit blijft natuurlijk wel Nederland waar niemand gek doet: zelfs bij een filmpremière mag een taxi niet de Reguliersbreestraat inrijden. Hij zal stoppen op de Amstel, waardoor je heel erg glamoureus samen door een achenebbisj pissteegje moet steken. Daar kom je erachter dat je geen kauwgum bij je hebt. Dat is jammer, want je hebt net Bretonse viskoekjes gegeten. In het steegje staan echter twee hangjongeren die er dreigend uitzien, maar je een pepermuntje aanbieden uit een enorme snoepzak.
Na de rode loper pak je een glas champagne en loop je een kwartier voor de voorstelling naar boven. Op een groepje meisjes na die vrijkaartjes hebben gekregen omdat ze zijn gerold in Tuschinski is de zaal nog leeg. Maar daardoor kun je wel de beste plaatsen uitkiezen van de zaal, pal achter Carice van Houten, die in de film een Zuid-Afrikaanse dichteres speelt.
Na afloop van de film is de presentatie in handen van een journalist die een baanbrekend boek over de Nederlandse journalistiek heeft geschreven. Hij doet alsof hij heel erg gewoon is, maar trekt juist daardoor alle aandacht naar zichzelf, in plaats van naar de schitterende film die we zojuist hebben gezien. Hij zegt bijvoorbeeld: “Ik heb geen flauw idee waarom ze mij voor deze première hebben gevraagd.” En: “Ik hoor hier een bruggetje te maken naar het volgende onderwerp, maar ik weet niet wat voor bruggetje.” Vervolgens vraagt de journalist aan Carice van Houten: “Als je personage uit de film een dier zou zijn, wat voor dier zou dat dan zijn?” Als Carice van Houten – terecht – weigert daar een antwoord op te geven, en de journalist een minuut lang blijft proberen een antwoord te krijgen op deze kennelijk urgente vraag en je niet meer weet waar je je plaatsvervangende schaamte moet laten: vouw je handen voor je gezicht alsof je heel geconcentreerd luistert, terwijl je je wijsvingers in je oren doet.
Ga naar afloop naar de wc om je kinderstrikje weer goed te doen, praat, eet en dans, tot je er zwetend achter komt waarom die smoking zo goedkoop was: hij is van polyester. Loop vervolgens naar de fietstaxi’s op het Rembrandtplein. Het is een ontzettend romantische rit naar huis, dus dat de fietsende Rus veel te veel geld vraagt, maakt niets uit.

In: Parool 2 april 2011. Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Ardennen-test

2011-03-29T01:05:00.000-07:00

De ruimte waar ik zat leek sprekend op een Russische stolovaya: een deprimerende kantine waar het meeste meubilair, en sommige kruidenpotjes in de keuken, nog stammen uit de Sovjet-Unie. Alleen was het op deze februari-avond niet -30, maar plus 30 graden. Na een lange busreis vond ik het enige restaurant in het dorp. Er flikkerde een tl-balk, rond de balk vloog een enorme mot. De serveerster maakte mij duidelijk dat ik mijn avondeten minstens twee uur van tevoren had moeten bestellen. Het enige wat ze nog hadden waren twee roti-broodjes en een pannetje met linzen, waar ik al een uur en een kwartier op zat te wachten.

De enige andere mensen die zo idioot waren om hier te eten was een Duits stelletje. Ik kon niet verstaan waar het over ging, maar het was duidelijk dat ze ruzie hadden. De volgende ochtend zat de jongen in zijn eentje in dezelfde ruimte met zijn ontbijt: een roti-broodje en wat linzen. Ik ging bij hem zitten. Hij vertelde mij dat ze nog maar twee maanden samen waren, en hadden besloten samen een reis naar een avontuurlijk en exotisch land te maken. Dat bleek geen goed idee: zijn vriendin had zojuist het eerste vliegtuig richting Heimat genomen.

Een verre reis maken als je elkaar nog maar net kent is een zeer riskante onderneming. Voor iedereen met dit soort plannen: doe eerst de Ardennen-test. Ga een lang weekend met je nieuwe vlam buiten het seizoen naar de Ardennen, ergens in de buurt van Spa en Stavelot. Zorg dat het alle dagen druilerig doorregent. De bed and breakfast kostte een godsvermogen, maar al het geld is uitgegeven aan gouden ornamenten en purperen doeken in de kamer; zeep, handdoeken en wc-papier ontbreken. Elke ochtend zit je met de vrouw des huizes aan tafel die haar dochter aan een stuk door uitscheldt en in het Frans tegen je blijft praten, terwijl je al meerdere keren hebt duidelijk gemaakt dat je geen Frans spreekt. Overdag is het weer zo slecht dat je samen maar een grottencomplex in duikt, die grotendeels wordt bevolkt door kinderen met een poepluier.

's Avonds eet je een vieze pizza op een terras, waar je hardnekkig blijft zitten onder een parasol in de stromende regen, terwijl je je afvraagt wat je in vredesnaam de resterende drie dagen gaat doen. Kortom, c'est pas du romantique, maar dat is ook precies de bedoeling. Was het lange weekend ondanks de tegenslagen grappig en zelfs bij vlagen romantisch? Gefeliciteerd, jullie zijn klaar voor het grotere werk. Leek de vakantie meer op een Ardennen-offensief? Jullie passen prima bij elkaar. Maar ga niet samen naar een exotisch en avontuurlijk land.

In: Parool 12 maart 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

CO2-karma

2011-03-23T09:41:00.000-07:00

Even een update van mijn twintig jaar oude Jaguar: hij rijdt nog prima. Ik heb hem nog maar één keer naar de garage gebracht en dat kwam omdat ik vond dat je wel degelijk met je antenne omhoog door de wasstraat kan rijden. Ik kreeg hem niet helemaal omlaag en de antenne zag er stevig genoeg uit. En die zwabberdingen zien er altijd zo zacht uit! De man van Loogman waarschuwde mij nog, maar mijn koppigheid won. Binnen een seconde vloog de antenne eraf.
Verder heeft iemand een diepe kras in de zijkant gemaakt over de volle lengte. En blaast de ventilatie op willekeurige momenten met een willekeurige warmte. Maar het belangrijkste: hij rijdt nog steeds als een vliegend tapijt.
Wel zit ik nu met een nieuw probleem: echt zuinig is de Jaguar niet, ik heb niet voor niets twee uitlaten. Op een koude februari-ochtend komt er zoveel rook uit dat de auto mij doet denken aan de Hoogovens die plotseling tussen de duinen opdoemen. Daar zat ik over te piekeren, tot ik op een artikel stuitte dat ging over de CO2-overschotten die worden veroorzaakt door de vleesindustrie. Wat blijkt: het is beter voor het milieu om als vegetariër een jaar rond te rijden in een Hummer, dan een jaar te fietsen en vlees te eten. En dan zwijg ik nog over de boeren en scheten die koeien laten, die vol zitten met methaan, het allerergste broeikasgas.
Daarom ben ik sinds een paar maanden een parttime vegetariër. De extra uitlaat aan mijn auto compenseer ik met de twee dagen in de week dat ik geen vlees eet. En daarmee is de cirkel rond: ik ben vegetarisch opgevoed. Toen ik een kind was wist ik niet beter. Regelmatig kwamen vrouwen in ons huis groenten koken. Met als dieptepunt een macrobiotische vrouw die in de achtertuin wat bladeren bij elkaar scharrelde en met een komkommer in de oven deed. Op mijn zestiende namen vrienden mij mee naar de McDonald’s, en sindsdien eet ik vlees.
Ik verblijf op dit moment tijdelijk in een land waar bijna iedereen vegetarisch is. Het eten is zo lekker, origineel en avontuurlijk dat ik geen seconde vlees mis. Vlees eten is helemaal niet erg, maar een beetje minder kan best. En het is ook nog eens goed voor uw CO2-karma. Dus mocht u van plan zijn met uw Landrover naar Oostenrijk te rijden, of heeft u een winteravond doorgebracht op een terras op het Spui onder een straalkacheltje, zeg ik: geen nood, broodje falafel.

In: Parool 5 maart 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Afhaalchinees

2011-03-22T08:04:00.000-07:00

Op de PvdA stemmen is als eten halen bij de Chinees: van tevoren vind je het een reuze goed idee, en na afloop zit je veel te vol (je hebt ook nog die gebakken bananen besteld) en dan denk je: gadverdamme, wat heb ik gedaan? Zo gaat het bij alle verkiezingen, en altijd ben ik na afloop teleurgesteld.
Dit keer door een ex-burgemeester die is vergeten hoe je moet vechten. Dus had ik besloten om bij de volgende verkiezingen voor het eerst van mijn leven eens op een andere partij te stemmen. GroenLinks leek mij wel wat. De pacifisten waren erin opgegaan, en dat vond ik wel sympathiek. Ik bedoel: wat hebben wij eigenlijk aan een leger? En ik ben echt niet
naïef: IJsland en Costa Rica hebben al jaren geen leger en ondanks alle mooie geisers en stranden valt niemand die landen binnen.
Uitgerekend nu heeft GroenLinks het initiatief genomen een nieuwe missie naar Afghanistan te sturen, nadat Nederland zich na lang wikken en wegen had teruggetrokken. Ze noemen het een politietraining, maar dat is een term die veel te overzichtelijk is voor een land dat op instorten staat.
GroenLinks valt dus af.
Wat blijft over? Ik stem niet op one-issuepartijen (behalve de nog op te richten antiscooterpartij), dus dan vallen de Onafhankelijke Senaatsfractie (lokale belangen) en de PVV (wereldwijd emiraat) af. De Partij voor de Dieren krijgt dus ook niet mijn stem. Bovendien ben ik voor het fokken van walvissen op industriële schaal, en daar zullen ze vast moeilijk over doen. Een kip doden vind ik even erg als een walvis doden, maar als het toch moet: dood dan een walvis, zit een stuk meer vlees aan, is mijn gedachtegang.
Ik dwaal af. Ik ben tegen partijen met een religieuze inslag, dus vallen CDA, SGP en ChristenUnie ook af. Ontzettend jammer. De VVD vergeet ik even voor het gemak, dus blijven over: SP en D66. D66 is voor het referendum, en dus voor de macht van de meerderheid en dus voor de doodstraf, dus dat gaat ook niet. De SP is op zich wel een aardige partij en de partijleider vind ik wel een goeiige lobbes. Maar hun lijsttrekker heet Tiny Kox, en ik vind niet dat mannen Tiny moeten heten. Ik raak ervan in de war. Zo ken ik ook een vrouw die Joost heet. Stemmen is ook een beetje je hart volgen, vind ik. Doe er niet moeilijk over, heeft u een partijprogramma gelezen?
Dus in godsnaam maar weer de PvdA. Ik hoop vurig dat ik er niet een afhaalchineesgevoel aan overhoud. Anders gaat mijn stem bij de volgende verkiezingen naar de antiscooterpartij.

In: Parool 24 februari 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Bonne soirée

2011-03-21T02:18:00.000-07:00

De avond ervoor had ik een Russische vriend aan de lijn. Hij wilde weten hoe het ervoor stond in het paradijs Nederland. Ik vertelde hem dat ik een stukje had gelezen over ambulancepersoneel dat lastig gevallen werd terwijl zij het leven van mensen probeerden te redden. “Waarom worden ze dan lastig gevallen?” vroeg hij. Daar kon ik ook geen antwoord op geven.
De volgende ochtend stond ik vroeg op om de trein naar Parijs te nemen. Ik liep naar buiten en zag de vuilniswagen achteruit mijn doodlopende straatje inrijden. Op de zijkant van de vuilniswagen stond de tekst ‘Tegen agressie wordt onmiddellijk aangifte gedaan.’ Terwijl de vuilnismannen mijn zeer bejaarde kerstboom in de wagen gooiden, vroeg ik mij af op welke manier een vuilnisman agressie op zou kunnen wekken.
In de metrowagon was het vol met passagiers van de ochtendspits, en iedereen perste zich langs geïrriteerde reizigers naar buiten. Ik moest denken aan een week ervoor. Bij het naderen van de volgende halte vroeg ik aan de vrouw voor mij of zij er misschien uit moest. Dit is normaal in de Moskouse metro; als die persoon er niet uit moet doet hij of zij een stapje opzij, zodat niet iedereen zich op het laatste moment door de menigte hoeft te dringen. Ik legde dit uit aan de vrouw, maar zij zei verontwaardigd dat ik maar moest wachten, waardoor ik mij op het laatste moment uit de trein moest wringen en iedereen begon te schelden.
Op het perron had ik nog net genoeg tijd om een kopje koffie te kopen in de kiosk op het perron. Een conducteur maakte een praatje met de koffieverkoopster. Ze vroeg hoe het ging, hij antwoordde: “Nou, wel ok. Maar vorige week ben ik twee keer in mijn gezicht gespuugd.” De verkoopster knikte en keek de man aan alsof hij het over een spoorwijziging had.
De rest van de dag bracht ik in het Parijse appartement door met het lezen van het boek Talk to the hand. The utter bloody rudeness of everyday life. Het lag er op een tafel alsof het voor mij bedoeld was. Pas ’s avonds ging ik buiten een wandelingetje maken. Ik liep langs een telefooncel waar iemand met isolatiemateriaal een soort huisje van had gemaakt. Net toen ik mij afvroeg hoe je staand kan slapen, kwam er een zwerver naar mij toe en vroeg om wat centimes. In mijn beste Frans antwoordde ik dat ik zonder geld een wandeling was gaan maken. De zwerver keek mij vriendelijk aan, zei “Bonne soirée” en stapte de telefooncel in.

In: Parool 17 februari 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Miss Prosecco

2011-02-15T05:10:00.000-08:00

Afgelopen weekend ging ik maar eens mijn Dirktas met foto’s doorspitten. Voor een interview had ik wat oude vakantiefoto’s nodig, en van het één kwam het ander en nu ligt mijn hele woonkamer vol met stapeltjes foto’s van een hele hoop verschillende vakanties, met de bedoeling ze in te plakken. Eigenlijk ben ik er al weer een beetje op uitgekeken, maar kan ik door die stapeltjes al een paar dagen niet aan de eettafel zitten. Ik weet niet hoe ik uit deze status quo kom. Uiteindelijk zullen alle foto’s wel weer ongeordend in de Dirktas verdwijnen.
Enfin, bovenop de stapel Amsterdam-Zuid lag een foto van mijn oppaskind, Joris Lam. Als ik daar kwam oppassen, hadden we altijd de grootste lol. Ik kan mij nog herinneren dat ik een heel goedkope digitale camera had. Samen liepen we naar het Museumplein met een frisbee. We gooiden de frisbee in de lucht, maakten er vage foto’s van met mijn camera en postten die dan op websites van ufo-spotters.
Toen Joris een jaar of twaalf werd, verloren wij elkaar uit het oog. Via via hoorde ik dat Joris in de tussentijd uit de kast was gekomen, om beter te zeggen uit de kast, door de kamer, en op de straat. Ik bedoel, hij blogt onder de naam Miss Prosecco. Sindsdien duikt Joris regelmatig op in de media. Hij schijnt in een programma te figureren dat Bij ons in de PC heet, waarmee hij een rel veroorzaakte door te zeggen: “Ikea is eigenlijk net een terrasje. Heerlijk. Lekker kijken naar dikke tienermeiden achter een buggy, die een halfbloedje voortduwen. Dan kom je terug van Ikea weer Amsterdam-Zuid in en denk je: eindelijk weer mooie mensen.” Bij SBS zag ik hem langskomen bij de top-25 van meest opvallende persoonlijkheden. En laatst stond hij op de voorpagina van Het Parool, waar hij leiding gaf aan een pro-bontdemonstratie.
Ik heb het idee dat Joris met volle teugen geniet van alle aandacht, op de biografie van zijn Twitterpagina staat ‘als het per se moet ben ik ook nog wel eens te porren voor een tv momentje’. Dat is zijn goed recht. Maar het blijft natuurlijk wel mijn oppaskind, dus kan ik het toch niet laten om een advies te geven: televisieroem is misschien verslavend, maar vaak zo vergankelijk als de bubbels in een glas prosecco. Wat minder tv-momentjes is echt niet erg, helemaal als je nog maar negentien bent. De wereld is groter dan Amsterdam-Zuid, studeer, reis rond! En mocht je daar echt geen zin in hebben: ik ben altijd beschikbaar om weer te gaan frisbeeën op het Museumplein. Ik garandeer je de volledige aandacht van ufo-spotters wereldwijd.

In: Parool 12 februari 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Maandverband

2011-02-07T04:21:00.000-08:00

Ik zag de jongen scharrelen bij het vitaminenschap van een Etos in de Jordaan. Ik kom vaker bij deze Etos, het is een sympathieke winkel. Laatst zei een van de verkoopsters tegen een vrouw die een antirimpelcrème wilde kopen: “U bent nog te jong om deze crème te gebruiken.” Sindsdien is het mijn favoriete drogist.

De jongen was een jaar of elf en had een rood hoofd. Hij keek geconcentreerd naar de verschillende doosjes vitaminen, maar het was duidelijk dat hij niet voor de vitaminen kwam. Het is het gedrag van pubers die condooms gaan kopen bij de drogist: eerst wat andere spullen kopen, dan valt het minder op is de gedachte. Maar de jongen leek mij te jong voor condooms. Bovendien kun je die tegenwoordig zonder schaamte via internet bestellen.

Ik moest denken aan toen ik zo oud was als de jongen. Af en toe, als een van mijn zussen zo’n last had van ongesteldheid dat zij het huis niet uit kon, stuurde ze mij eropuit om maandverband te kopen. Het is de harde wereld van een moederloos gezin. Gespannen liep ik dan naar de Portegiesdrogist in de Beethovenstraat. In die tijd was de nouveau riche nog niet neergestreken in de Beethovenbuurt en had je gewoon nog een drogist in de straat.

Binnen wachtte ik tot er wat minder mensen bij de kassa stonden en vulde intussen een zakje met snoep. Wie denkt dat ik maandverband ging halen omdat ik zo’n goed mens was, heeft het mis: ik eiste van mijn zusjes altijd twee kwartjes snoepgeld. Als er geen klanten meer waren, rende ik met de snoep en een pakje maandverband naar de kassa, waar ik gelijk om een zakje vroeg. Door het zakje heen kon je het maandverband nog steeds zien, en als ik dan de straat overstak was ik ervan overtuigd dat de ogen van alle passanten op dat zakje gericht waren en dat ze dan dachten: Wat een rare jongen, die loopt rond met maandverband!

En ja hoor, de jongen griste ook een pakje maandverband uit het schap en sloot aan in een lange rij. Amateur. Ik sloot achter hem aan. Terwijl hij dichter bij de kassa kwam, werd zijn hoofd zo mogelijk nog roder en rode plekjes verspreidden zich over zijn nek. Toen hij eenmaal aan de beurt was en de caissière geheel gedachteloos het maandverband scande zonder hem ook maar aan te kijken, stond hij op het punt van huilen en piepte tegen de caissière: “Het is niet voor mij!”

In: Parool 5 februari 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Zeil

2011-01-31T06:23:00.000-08:00

Nog nooit in mijn leven heb ik meegedaan aan een vrijgezellenfeest. Op de enige bruiloft was ik de getuige bij een huwelijk tussen twee vrouwen, dus een vrijgezellenfeest zat er voor mij niet in. Het is een magere score, voor 32 jaar leven. Niemand om mijn heen schijnt het nut in te zien van trouwen. Op Russische bruiloften ben ik wel vaak genoeg geweest, daar wordt nog naar hartenlust getrouwd, ook als je iemand bijvoorbeeld twee maanden kent. Vaak loopt het uit op een scheiding, bijvoorbeeld twee maanden later. Ik vroeg een Russische vriendin eens waarom de meeste Russen in het gemeentehuis, maar niet voor de kerk trouwden. Haar onvergetelijke antwoord: “Als je voor de kerk trouwt, dan is het voor altijd.”
Afgelopen zaterdag belandde ik in de karaokebar Casablanca op de Zeedijk. Met vrienden hadden wij op de Nieuwmarkt gegeten en alle drie hadden we wel zin in karaoke. Een maand eerder hadden we bij mij thuis karaoke gezongen, maar de bedoeling is natuurlijk dat er ook mensen zijn die tandenknarsend luisteren naar het valse gezang. Dat kan in Casablanca.
Het café is zo compact dat de garderobe en de garderobemevrouw in een kast in het mannentoilet verstopt zitten. Er wordt niet gerookt, wat ook weer nadelen heeft, want daardoor ruik je alle andere luchtjes weer wel. Die ruik je zo erg goed, dat de dj op een bepaald moment over de luidspreker vroeg of iemand op de dansvloer kon stoppen met het laten van scheten.
De samenstelling van het café is uniek: het bestaat uit wilde vrouwen, die bijvoorbeeld de vijftigste verjaardag van een vriendin komen vieren, en uit jonge corpsballen, waar de vrouwen hevig naar lonken. Wat de twee groepen gemeen hebben, is de passie waar zij de valsheid van hun stemmen mee compenseren. Wie wil weten hoe de echte Voice of Holland klinkt, moet eens naar Casablanca gaan.
Behalve vrouwen van vijftig en studenten is het café ook populair bij vrijgezellenfeesters – vrouwen met snorren, mannen in babypak, dat werk. Eén van de aanwezige jongens vertelde over zijn aanzoek: hij had zijn vriendin meegenomen op een zeilboot, op het zeil stond de tekst ‘wil je met mij trouwen?’ Het was natuurlijk al spannend genoeg, maar om alles erger te maken stond er die dag nauwelijks wind. En toen de wind aantrok en hij het zeil hees, zat zijn vriendin te sms’en. Uiteindelijk kwam het toch nog goed, over een maand gaan zij trouwen. Vrolijk nam hij een slok van zijn bier en zette Malle Babbe in. En even, al was het maar de lengte van karaokenummer, zag ik de charme van trouwen in.

In: Parool 29 januari 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Wandelingetje

2011-01-24T03:22:00.000-08:00

Het was Blue Monday, de dag waarop ik het meest gedeprimeerd hoor te zijn. Dit is een verzinsel van een pseudowetenschapper, gesponsord door een pr-bedrijf; de gelukkigste dag heeft hij ook ‘berekend’, gesponsord door een ijsjesbedrijf. Maar die ochtend leek het ook te kloppen: voor het laatst leegde ik mijn postbus in de Stopera. Het was voor mij een droevige dag, omdat ik altijd met plezier het wandelingetje maak. Maar de tijden gaan vooruit, de postmarkt wordt geliberaliseerd, geholpen door klinkende successen als de privatisering van de NS. En nu doet het postkantoor ook geen postbussen meer.
Voor de laatste keer zette ik mijn fiets aan de Amstelkant en liep langs de oplaadpunten voor elektrische auto’s. Al een jaar haal ik hier mijn post en nog nooit heb ik er een auto zien staan. En nu, op mijn laatste dag, stond er een auto aan het stopcontact.
Ik liep door de draaideuren naar binnen, langs de violist die uit de grond komt, de lange hal door. Het fijnst van de Stopera zijn nog wel de galmende klanken die de hielen van je schoenen voortbrengen, alsof je in een paleis loopt. Die gedachte vervloog snel toen ik de eerste zwerver tegenkwam, met een halve liter Albert Heijnbier in zijn hand. Dit was een ervaren zwerver en hij hield zijn biertje enigszins uit het zicht door een enorme folder uit te klappen en ogenschijnlijk geïnteresseerd te lezen over een operavoorstelling.
Verderop, bij de wand met foto's waarbij ik altijd begin te twijfelen of die bezuinigingen op kunstsubsidies nou zo erg zijn, stond een minder ervaren zwerver, zonder operafolder. Hij werd vriendelijk aangesproken door twee politieagenten die hem naar buiten dirigeerden. Bij de lift stond, zoals altijd, de man in zijn scootmobiel. Hij staat er alsof hij op de lift staat te wachten, maar neemt hem nooit. Misschien een vorm van meditatie?
Met de post op zak voltooide ik mijn wandelingetje naar de uitgang aan de marktkant, om precies te zijn naar het stalletje van de Griek, die zulke lekkere bladerdeeghapjes maakt dat zelfs het meisje van de Vietnamese loempia’s klant is. Uiteindelijk is het halen van mijn post mijn excuus om een lekker, maar moddervet stuk bladerdeeg naar binnen te werken.
Nu is mijn postbus verhuisd naar een kopieerwinkel. Ik wil geen oude lul zijn die roept dat alle veranderingen per definitie slecht zijn. Maar ik zal mijn wandelingetje met de galm, de zwervers, de man in de scootmobiel en de Griek missen.

In: Parool 22 januari 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Jaguar

2011-01-17T01:43:00.000-08:00

Mijn auto overleed uitgerekend midden in een ijskoude winderige polder in Flevoland. De wegenwacht nam niet eens de moeite om hem aan de praat te krijgen. Een dag later werd ik gebeld door de garage met het slechte nieuws. Ik hakkelde wat terug. “Het verlies van een auto wordt door onze klanten vaak als emotioneel ervaren,” zei de monteur goeiig aan de andere kant van de lijn. Maar ik was helemaal niet emotioneel; ik was kwaad, omdat ik maar een half jaar in deze auto had rondgereden. Dat krijg je met een goedkope tweedehands, wreven vrienden mij in.
Vastbesloten om een betrouwbare auto te vinden, vroeg ik rond bij diezelfde vrienden. Nee, een Renault moest ik niet meer kopen, want Franse motoren waren onbetrouwbaar. Het beste was een Toyota Aygo. Klein, handig voor in de binnenstad en zo zuinig dat je geen wegenbelasting hoefde te betalen. En nog het belangrijkst: betrouwbaar. Ik keek op Autotrack naar tweedehands Aygo’s. Ik werd er niet echt warm van, maar bleef maar tegen mijzelf zeggen dat het beter was zo.
En toen kwam de nieuwjaarsborrel van de VPRO. Zo’n borrel waar je van plan bent om even langs te wippen, maar waar je uiteindelijk om middernacht thuis komt met een blauwe tong van de wijn. Ik raakte in gesprek met een collega, die net een film had gemaakt over nederwiet. Voor de opnames had hij een oude Jaguar aangeschaft waar hij nu vanaf wilde. Enkele maanden daarvoor hadden wij samen een ritje gemaakt in de auto, een Sovereign uit 1990. Ik had toen het gevoel alsof ik op een vliegend tapijt zat, zo zweefden wij door het Amsterdamse verkeer.
Met mijn blauwer wordende tong dacht ik aan het vliegende tapijt en mijn hart begon sneller te kloppen. Met alle macht probeerde ik rationeel te blijven. De Jaguar was een enorme bak, dus lastig inparkeren, helemaal als je al niet zo handig bent. De wegenbelasting zou astronomisch zijn, net als de benzinekosten. De auto was een koopje, wat betekende dat hij elk moment stuk zou kunnen gaan. Jaguars hadden geen goede reputatie, dat wist ik zelfs. Mijn collega vertelde dat het ‘handig was om altijd een flesje olie in de achterbak te hebben’ en dat hij na het rijden ‘voor de zekerheid de contactpuntjes van de accu haalt, want soms loopt hij leeg’, en dat het ‘een echte auto voor een klusser’ was. Ik heb geen enkel verstand van klussen.
Halfdronken glibberfietste ik naar huis, met de sleutels van de Jag in mijn broekzak.
Over een maand of twee zult u mij zien staan, in een winderige Flevopolder, voor de vorm buigend over een rokende motorkap.

In: Parool 15 januari 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

Zelfbeheersing

2011-01-10T02:19:00.000-08:00

Ik was een jaar of acht, het was een zondagmiddag en ik verveelde mij te pletter. Als kind lijkt de tijd trager voorbij te gaan en al helemaal de zondag. Winkels waren toen nog gesloten op de Dag des Heren, brood kon je alleen halen bij Theeboom aan de Churchilllaan, de stad was verlaten.
Die dag besteedde ik met het van een tafeltje op de bank springen. Dat ging goed, totdat ik op een scherp potlood sprong dat overeind tussen de bankkussens verstopt zat. Het doorboorde mijn broek en stak diep in mijn lies; twee centimeter verder naar links en ik had nooit kinderen kunnen krijgen.
Ik had geen pijn, de verbazende sensatie van een potlood in mijn been overheerste. Ik weet nog dat ik dacht: zo moet iemand zich voelen als een messenwerper per ongeluk raak gooit.
Veel tijd om na te denken had ik niet, mijn oppas trok het potlood koelbloedig uit mijn been. Een littekentje bleef over, en nu is zelfs het litteken verdwenen en is alleen de herinnering er nog.
Lang heb ik gedacht dat messenwerpers allang niet meer bestaan, in verband met ongetwijfeld een handvol Arbowetten (‘alleen messen met een ergonomische handgreep’).
Maar in België bestaan ze nog. Nota bene de zus van de oppas die het potlood uit mijn been trok, is een professionele messenwerpster. Toen ze in Antwerpen een show gaf, zocht ik haar op. Het leek mij wel een educatief uitje voor de spirituele vorming van mijn petekind, dat daar woont.
Zoals ik had verwacht, ging iemand voor een groot houten bord staan en gooide zij de messen rakelings langs hem heen. Maar daar bleef het niet bij; de man begon te rennen, en telkens als hij omlaag dook of zijn been ergens had gelicht, belandde daar een mes. Of een bijl.
Bijlen zijn gek genoeg gemakkelijker om gericht mee te gooien, vertelde de messenwerpster mij na afloop. Ze zijn logger en zwaarder, waardoor hun traject voorspelbaarder is – dat u het weet.
In al die jaren was er maar één keer een ongeluk gebeurd, en dat was met een medewerker die aan de achterkant van het bord stond. Hij kreeg een mes dat door het bord ging in zijn been.
En wat bleek verder: de man naar wie zij de messen wierp, was de ex-vriend van de messenwerpster. Sinds kort was het uit.
Dag in dag uit messen rakelings langs je ex gooien: de ultieme vorm van zelfbeheersing.

In: Parool 8 januari 2011
Eerdere columns verschenen in de bundel Van Moskou tot Medan (Prometheus)

2010

2010-12-31T02:55:00.000-08:00

Mijn 2010, in 25 tweets. Of dagboekaantekeningen, hoe je het wilt.

Nu al de meest geniale actie van 2010: ik heb de voicemail van mijn mobiel permanent UITGEZET. Heer-lijk.

Australiër met T-shirt met opschrift Up the bum no babies tegen Indonesische ober in chic restaurant op Bali: “Fish and chips please.”

Vrouw, bellend naar telefoonpanel inzamelingsactie Haïti waar ik vanavond zat: “Wat bent u voor een waardeloze BN’er! Ik ken u niet eens!” Ze heeft gelijk.

Vandaag sprak ik in Moskou een advocaat die het voor mishandelde dieren opneemt. Zij droeg een heel mooie bontjas.

Op PvdA-verkiezingsposter: ‘Iedereen telt mee.’ Aanhalingstekens impliceren dat ze het eigenlijk niet menen?

Vrienden in Moskou moeten altijd lachen als ik zeg dat burgemeester van A’dam Job Cohen heet. Job = ‘neuk’ in het Russisch.

Over as: De problemen kunnen ‘een paar dagen of een paar jaren duren’, zegt een woordvoerster van de IJslandse luchtvaartautoriteiten.

Eigenlijk moet ik inpakken voor mijn vlucht naar New York morgen. In plaats daarvan herlees ik een Vonnegut, mijn troost in absurde tijden.

Arabisch gezegde uit een artikel: ‘De ziel reist niet sneller dan een kameel.’ Vliegtuigen gaan te snel voor menselijke geest.

Nog meer post van gemeente: ‘In het verleden van de Giro d’Italia zijn er tijdens de etappes ongelukken gebeurd met loslopende huisdieren.’

Mijn vader, tegen verkoopster: “Er staat dat deze mobiele telefoon uit het assortiment verdwijnt. Kan ik er dan nog wel mee bellen?”

Uit mijn raam: Tussen de bergen met vuilnis door staking loopt een man met een prikker en een zak.

Zojuist van T-Mobile op Vodafone overgestapt. Ben door T-Mobile wel een specialist in zelf aanvullen van half ontvangen gesprekken.

Op Cohen stemmen dan maar. In vredesnaam.

Hoe komt het dat er een disproportioneel groot aantal zeer goede detective-schrijvers uit Zweden komt?

Wat is het toch hypocriet om BP de schuld te geven. Voor wie pompen ze nou helemaal die olie uit de grond? Wij zijn toch net zo schuldig?

Over voetbalcommentaar, een mooi Frank Snoeksje: ‘Deze jongen werd op jonge leeftijd in een plaggenhut geboren.’

Hebben jullie dat filmpje al gezien van die man in dat aquarium die alle wedstrijden van het WK voor octopussen juist voorspelt?

Geen vakantie door Zomergasten. Er zit bij de Hermitage een tropische krekel in de boom die heel veel lawaai maakt. Ga erheen, doe je ogen dicht en je waant je in de Provence.

Net plaspauze getimed in de Zomergasten-studio. Ik klokte 1 minuut 17, inclusief rustig afschudden. Niet slecht, al zeg ik het zelf.

In de Jordaan verkopen ze rugzakken voor iPads. Zal niet goed verkopen. De hele point van een iPad is toch er ostentatief mee rondlopen?

Man van stomerij, met vies gezicht wijzend naar donsjas: “Wat zijn dit voor vlekken?” Ik: “Walvisblubber.”

Bij Vodafone-klantenservice krijg je niet eens iemand aan de lijn; verbinding wordt verbroken. Is er een geheim wachtwoord of zo?

Politie komt kinderpornobestrijders tekort, lees ik. Beste Geert Wilders, kunnen jullie daar niet je 500 animal cops voor inzetten?

Bestaan er ook winterbanden voor fietsen?

Kikkerpoten

2010-12-27T03:37:00.000-08:00

Dit is een waargebeurd kerstverhaal. Het was december 2001, twee maanden na de aanslagen op het WTC. Niemand wilde vliegen, en al helemaal niet naar Indonesië. Ik was een reislustige student en had niet veel geld. Een goed moment dus om een verre reis te maken. Met een vriendin vloog ik met Royal Jordanian Airlines voor een habbekrats naar Jakarta.
Vanuit Jakarta, waar geen enkele toerist te bespeuren was, trokken wij via Bandung, waar wij de enige gasten waren, naar Pangandaran aan de zuidkust van Java. Wij namen gelijk een duik in een lagune die kennelijk ernstig vervuild was, want de vijf dagen die erop volgden bracht ik door op de mandi van mijn rieten hutje. Pas in Indonesië begreep ik wat echte diarree is: als je niet meer weet of je aan het poepen of aan het plassen bent.
Op eerste kerstdag, na vijf dagen ziekte, was ik er zeer slecht aan toe. Aangezien ik een armzalige student was had ik geen ziektekostenverzekering, laat staan een reisverzekering, en kon ik niet naar een goed ziekenhuis gaan. Een jongen die elke dag kwam schoonmaken in het hotel had kennelijk met mij te doen en begon een lang verhaal in het Javaans. Ik begreep hem niet, maar hij gebaarde naar zijn brommer.
Er zijn momenten dat je je intuïtie moet volgen en het volste vertrouwen moet hebben in een vreemdeling. Dit was zo'n moment. Ik sprong achterop de brommer van de jongen, en we reden diep een of andere kampong in. Wij stopten bij een huisje met golfplaten dak en liepen een onverlichte ruimte in. Een oud vrouwtje stond voor een groot aantal potten met onduidelijke inhoud, een soort griezelversie van Jiskefets Dierenwinkel. De jongen vertelde wat mijn probleem was, en de vrouw pakte uit diverse potten gedroogde dingen die een beetje riekten. Ik zag onder meer de snavel van een vogel, en opgedroogde kikkerpoten. Tenminste, dat denk ik: de brommerjongen zei 'kwak kwak'. Zij stampte het samen tot een zwart plakkerig goedje en vertelde mij dat ik het met wat heet water op moest drinken.

De rest van de dag bracht ik door in een soort droomtoestand. Ik was wakker maar had wilde hallucinaties. Ook kon ik ineens de brommerjongen, die mij gezelschap hield en nog steeds enthousiast in het Javaans tegen mij praatte, verstaan. Vraag mij niet hoe, maar ik begreep dat hij een verhaal vertelde over een waterbuffel die was gestolen van de sawa van zijn ouders. De volgende dag, op Tweede Kerstdag, werd ik weer gezond wakker en konden we door naar Yogyakarta. Elk jaar met kerst denk ik aan mijn verblijf in Pangandaran, en dat je soms achterop de scooter moet springen van een jongen die je niet verstaat.

In: Parool 24/12/2010

Kou voor gevorderden

2010-12-21T02:21:00.000-08:00

In februari van dit jaar ben ik terug verhuisd, na een verblijf van vijf jaar in Rusland. En raar genoeg heb ik het meeste heimwee naar dat seizoen waar de meeste mensen bang voor zijn, en dat de ondergang vormde voor de legers van Napoleon en Hitler: de Russische winter. In de winter, die duurt van oktober tot april, is de vuiligheid van Moskou bedekt met een maagdelijke laken van sneeuw. De lucht is blauw, de smog is weg, de mensen zijn blij. Daarom ben ik zo opgetogen dat het nu ook in de Lage Landen een Russische winter belooft te worden. Denk er maar over na: de neerslag komt toch wel naar beneden, dus dan kan het toch veel beter sneeuw dan regen zijn?

Maar voor een Russische winter moet u wel beter zijn voorbereid. Als u mijn tips volgt zal u de Russische winter met glans overleven, en er misschien zelfs van genieten. Sommige maatregelen die de Russen treffen zal ik jullie besparen. Bij de eerste sneeuw worden alle ramen onmiddellijk dichtgestopt met watten en met tape vastgeplakt, zodat er geen enkele molecuul frisse lucht het huis binnen kan komen. Waardoor ik soms halverwege een interview een luchtje op het balkon moest scheppen, omdat er niet genoeg zuurstof voorhanden was. Ook de gewoonte van Russische vrouwen om niet op een koud bankje te gaan zitten omdat je daarna onmiddellijk onvruchtbaar bent, neem ik niet al te serieus.

Maar voor de rest zitten de Russen vol goede tips. Om te beginnen met warme kleding. Het klinkt zo logisch, en toch zie ik hier volksstammen zonder muts de straat op gaan. Ooit had ik het lef in Moskou zonder muts de straat op te gaan, en onmiddellijk sommeerde een omaatje mij huiswaarts te keren. De meeste warmte ontsnapt namelijk via het hoofd, een goede muts is onontbeerlijk. Het hoeft echt geen bont te zijn, schapenwol volstaat. Thermisch ondergoed kan ook geen kwaad. Goed ondergoed is gemaakt van merinowol, dat buiten warm houdt, maar eenmaal binnen niet gaat zweten.

Dan, misschien nog belangrijker: veel en vet eten. Zoals meer water drinken in de zomer voor de hand ligt, is dat voor Russen vet eten in de winter. U merkt het misschien niet, maar door de kou verbrandt u veel meer energie dan gewoonlijk. Mensen in West-Europa eten steeds gezonder, wat prima is bij een normale winter, maar niet bij een Russische. Klassiek vet eten is de salo, gezouten zwoerd, wat oorspronkelijk Oekraïens is, maar waar de Russen ook verzot op zijn. U kunt het kopen bij vrijwel elke Russische winkel. Snijd het in dunne plakjes en laat het op uw tong smelten, bij voorkeur bij een vette bietensoep, maar op brood mag ook. Voor vegetariërs: geen zorg, een beker slagroom volstaat. Voor de veganisten onder u: het is een wonder dat u nog leeft. Bij de salo worden vaak rauwe tenen knoflook geserveerd: goed voor de weerstand, en zolang iedereen het doet stoort de ademstank ook niet echt.

Dan de drank. Zoals uw auto antivries nodig heeft (nog een tip tussendoor: Russen nemen hun accu vaak mee naar binnen om bevriezing te voorkomen), heeft ook uw lichaam dat nodig. En wat is er betere antivries dan een lekker glaasje wodka? Als het meer dan twintig graden vriest krijgen zelfs de olifanten in de Russische dierentuinen elk twee liter wodka. Andere drank kan ook, zolang het alcoholpercentage maar boven de 30 procent is. Dus wen aan het volgende ochtendritueel: voor u naar het werk gaat drinkt u een wodkaatje met een dikke plak salo en een teentje knoflook. Wie met de auto naar het werk gaat kan de wodka ook later op kantoor nuttigen, geen enkel probleem.

Eenmaal in de week gaan Russen met bijna religieuze trouw naar hun lokale banja: een soort sauna, maar veel natter en heter. Elk dorp, hoe arm ook heeft wel een banja. In de banja wordt veel antivries genuttigd, en rost men elkaar af met berkentakken, die in water zijn gedrenkt. Officieel is het goed voor de bloedsomloop, maar het is vooral leuk. Na een sessie in de banja is het de bedoeling dat u spiernaakt in de sneeuw rolt, maar bij gebrek aan sneeuw kunt u ook in een wak in het ijs springen.

Tenslotte een ouderwets advies: loop nooit met uw handen in de zakken. U denkt: wat kan mij nou helemaal gebeuren? Dat dacht ik zelf ook een jaar geleden, toen ik uitgleed in de stad Moermansk. Doordat ik mijn handen in mijn zakken had kon ik mijn val niet breken en viel ik vol met mijn rug op een steen. Resultaat: een gebroken ruggenwervel. De echte voorzichtigen onder ons dragen ook nog speciale spikes die u onder uw schoenen kan binden. Te koop bij de betere bergsportwinkel. Blijf naar de stoep kijken voor gemene plakken ijs die onder de sneeuw verstopt te zitten. Maar vergeet ook niet af en toe omhoog te kijken: elk jaar sterven in Moskou alleen al een dozijn mensen door vallende ijspegels. Volg mijn adviezen, en u redt het wel tot de lente.

Jelle Brandt Corstius is journalist en oud-correspondent. Over zijn verblijf in Rusland schreef hij de boeken Rusland voor Gevorderden en Kleine Landjes. Meer info op www.jellebc.nl

Uit: De Morgen (14 december 2010)

Salsa

2010-12-20T03:32:00.000-08:00

Lange tijd heb ik voor mijn vader geschaamd. Het is een vrij excentriek figuur, op zijn zachtst gezegd. Vooral als je in de puberteit bent, en je hoofd zit onder de pukkels en je bent al onzeker, dan wil zo'n vader niet helpen. Zo waren wij op vakantie op Curaçao, ik was denk ik een jaar of twaalf. Twee momenten van diepe schaamte kan ik mij nog herinneren. Het eerste moment: wij moesten een bus halen (waarom is mij niet duidelijk, het was vakantie). Mijn vader rende voor ons uit en ging voor de bus staan zodat de chauffeur niet zonder ons weg kon rijden. Het duurde een paar minuten voordat wij kwamen aangehold. De dodelijke blikken van de passagiers in de bus zal ik nooit vergeten.

Dan een andere Curaçaose herinnering: we waren in Willemstad, waar wij om de een of andere reden elke avond bij een Italiaan aten in een achterbuurt (het terras stond naast een vuilcontainer). Verderop was een soort straatfeest aan de gang. Salsamuziek speelde, en iedereen stond te dansen. Zonder ook maar een moment na te denken stortte mijn vader zich in het feestgedruis en danste zijn eigen soort salsa. Dat de hele dansende menigte verbaasd stond te kijken naar die rare blanke kon hem niks schelen. Intussen stond ik, ontluikende puber, met een rood hoofd aan de kant, mijn tranen te verdringen.

Hoe ouder ik werd, hoe beter ik ermee om kon gaan. Toen ik zeventien was brachten wij oud en nieuw door in Miami. De ober bracht ons voortdurend het verkeerde eten, en dat was nog vies ook. Toen de rekening betaald moest worden, zei mijn vader: “Ik tel tot vijf en dan zetten we het op een lopen.” Lachend renden we weg met een boze ober achter ons aan.

En vorig jaar, op het Boekenbal, begreep ik dat mijn schaamte voorbij was. De opening in de zaal was net afgelopen, en een DJ startte de muziek, de dansvloer was nog helemaal leeg. Onmiddellijk begon mijn vader te dansen, ik herkende de Hugo-salsa uit Willemstad. Met open mond stonden schrijvers en uitgevers te kijken naar deze man die rondsprong in een ongestreken roze overhemd. Maar ik ging niet door de grond. Ik was trots op mijn originele vader die zich nooit iets aantrekt van wie of wat dan ook. Die magische ontdekkingen doet met woorden, ons in zijn eentje opvoedde, de eerste computer in Nederland in elkaar zette, en in een Amerikaanse cel belandde toen hij met Afro-Amerikanen voorin een bus ging zitten toen dat nog niet mocht (en als je het mag geloven ook het internet heeft uitgevonden en als enige blanke bij de Black Panthers heeft gezeten). Ik liep de dansvloer op, en samen dansten wij onze eigen salsa.

In: Parool 18/12/10

Cellofaan

2010-12-13T04:00:00.001-08:00

Toen ik gevraagd werd voor Het Parool columns te gaan schrijven, nam ik mij voor geen klaagcolumns te schrijven. Over toeristen die op het fietspad lopen, dat soort werk. Het was geen gemakkelijk voornemen. Mijn handen jeukten toen ik zes weken met de halve Bijlmer voor Jan Lul in een bus had gestaan. Die bussen waren ingezet omdat de metrolijn gerenoveerd zou worden, maar vanwege een ruzie van de gemeente met een aannemer was daar niets van terechtgekomen.
Nu is het jaar bijna voorbij en wil ik graag bij wijze van uitzondering een klaagcolumn schrijven. Het gaat over de nieuwe led-lampjes van de Magere Brug, ingeschroefd door de Dienst Infrastructuur Verkeer en Vervoer (diezelfde instantie die ervoor had gezorgd dat ik weken voor niets in die hete bus stond en al zweetplekken had nog voordat we met de Zomergasten-uitzending moesten beginnen).
In een stuk over lichtvervuiling meldde deze krant dat alle 1800 gloeilampjes zouden worden vervangen door led-lampjes. DIVV meldde trots in een persbericht dat de Magere Brug een van de meest geliefde bruggen in Amsterdam is en tot over de landsgrenzen bekend: klopt helemaal . Ook stond in het bericht dat de brug volgens planning op 30 augustus is opengegaan. Lijkt mij ook zeker vermeldenswaardig, gezien de staat van dienst van de DIVV. Maar dan, over de led-lampjes: ‘Het lichteffect blijft hetzelfde.’
En dat was voor mij de druppel. Het is namelijk een flagrante leugen. Wie wil kijken of ik gelijk heb: ga ’s avonds op de Amstel ter hoogte van de Hermitage staan. Je hebt dan uitzicht op de brug richting de Stopera. Het is vrijwel een kopie van de Magere Brug, maar versierd met oude gloeilampjes: warm, geel, subtiel licht, dat op een Rembrandteske manier over de Amstel verstrooit. Kijk vervolgens naar de Magere Brug: lelijk wit licht. Een systeemplafond op een monument geplakt, met nauwelijks weerspiegeling in het water. Het is alsof de Amstel zegt: met jou wil ik mij niet associëren. En met de lichtsterkte van een kermisattractie (het idee was dus dat de lampjes minder lichtvervuiling gaven). En we hebben het niet over zomaar een brug, we hebben het over de bekendste en meest gefotografeerde brug van heel Nederland.
Het is nu natuurlijk veel te laat, de lampjes hangen er. Maar in het kader van de opbouwende kritiek, hier een gratis advies: beste gemeente, laten we redden wat er nog te redden valt. Koop een rol geelbruin cellofaanpapier, en plak het op alle lichtjes. Doe het. De mooiste brug van Nederland verdient beter. En dat alles voor de prijs van een halve millimeter metrotunnel.

In: Parool 11/12/10

Voor

Na

Paddenstoelen

2010-12-06T01:59:00.000-08:00

Eindelijk mijn DVD van de Gebroeders Leeuwenhart teruggebracht naar het Pintohuis. Nu weet ik ineens weer waarom ik geen lid was van een openbare bibliotheek: omdat ik altijd alles veel te laat terugbreng. De DVD huurde ik in april van dit jaar, ik gaf een housewarming en het thema was Zweden. Er waren IKEA gehaktballetjes met vieze saus, en er liepen Pippi's en Abba's, heel veel Billykasten en hier en daar een Dr. Alban rond. Zelf was ik verkleed als de gebroeders Leeuwenhart. In mijn slaapkamer had ik een bioscoopje gemaakt met Zweedse films, en de Gebroeders Leeuwenhart mocht natuurlijk niet ontbreken.

Met schaamte bracht ik deze week pas de DVD terug. Helemaal omdat ik een zwak heb voor het Pintohuis. In het voorjaar, toen ik net terugkwam uit Rusland, gaf ik in het hele land lezingen bij Openbare Bibliotheken. Op alle plekken waar ik kwam waren alle medewerkers ontzettend aardig, maar ging er altijd iets mis met het geluid, beeld, licht, of overig.

Bij het Pintohuis was het niet anders: bij binnenkomst zat een menigte mensen naar een scherm te kijken, maar de microfoon stond achter in de zaal waardoor iedereen voortdurend zijn nek 180 graden moest draaien (maar dat kunnen alleen uilen). En na afloop kreeg ik, ludiek genoeg, een fles wodka, net zoals bij alle andere bibliotheken, die het ook ontzettend ludiek vonden.

Maar vanaf dat moment liep het anders: het was de bedoeling dat de fles onmiddellijk opgedronken werd. De leeszaal ging open, een buurtbewoner zette heerlijke Russische hapjes op de leestafel. Tot in de nacht dronk en at ik met vrijwilligers, medewerkers, en buurtbewoners en voor het eerst sinds mijn terug verhuizen voelde ik mij weer thuis in Nederland. En voor het eerst zag ik de toegevoegde waarde van een bibliotheek: een plek waar schrijvers op een ongedwongen manier, onder het genot van een glaasje wodka en een ingemaakte paddenstoel met elkaar van gedachten kunnen wisselen.

Daarom moet het Pintohuis natuurlijk blijven. Het is een unieke bibliotheek, waar andere biebs een voorbeeld aan kunnen nemen. Of, om een actievoerder met de fantastische naam Mieke Lokkerbol te citeren: “Het is ons heel veel waard om een plek in de buurt te hebben waar je zonder drempel naar binnen kunt gaan, waar je in de leeszaal vrij je gang kunt gaan, een plek die fungeert als een openbare huiskamer. ”

Ten slotte: mocht iemand een half jaar met smart hebben zitten wachten op de Gebroeders Leeuwenhart, het spijt mij zeer. Om het goed te maken heb ik in mijn vriezer nog een kilo IKEA gehaktballetjes liggen.

In: Parool 04/12/10

Tibidabo

2010-12-03T03:57:00.000-08:00

De laatste keer dat ik in Barcelona was, was ik zeventien en vond ik het nog leuk om ansichtkaarten te sturen die pikzwart waren met daarop de tekst ‘Barcelona by night’. Echt veel herinneringen aan die Interrailreis heb ik niet meer. Ik weet nog dat ik wakker lag op een lawaaiige slaapzaal waar de hele nacht de tl-lampen brandden en dat ik tegen de stinksokken van een Amerikaan aankeek die andersom in bed was gaan liggen.
Ook weet ik nog dat ik hoog in de heuvels rond Barcelona een kleurig reuzenrad opmerkte. Na een lange tocht bereikten wij dat reuzenrad, dat deel uitmaakte van het pretpark Tibidabo. Het reuzenrad was gesloten voor reparatie. De zon ging onder, heel Barcelona lag aan onze voeten. Als ik later groot ben en ik wil eens weg voor een romantisch weekend, dan zal ik naar Tibidabo gaan en zullen wij samen in het reuzenrad stappen, nam ik mij toen voor.
Afgelopen weekend kwam het er eindelijk van. De kaarten van Barcelona by night staan nog steeds in de rekken en om drie uur’s nachts slijten nog steeds Peruanen blikjes lauwe San Miguel op de Rambla. Op een zonnige dag namen we de funiculaire naar Tibidabo. Het reuzenrad was natuurlijk uitgerekend nu opnieuw gesloten voor reparatie, maar de rest van het pretpark was nog even schattig als altijd. Er was een vliegtuig met een draaiende propeller, er waren lachspiegels en een treintje voor kinderen.
Beneden waren de attracties voor volwassenen: een achtbaan met een dodemanshelling waarmee je in Barcelona leek te verdwijnen en een kotsschip.
De langste rijen stonden voor een spookhuis getiteld Hotel Krueger. Het is officieel het engste en best gemaakte spookhuis van Europa. Freddy Krueger waart er rond en een spookachtige vrouw, die met een pollepel langs de tralies ratelt. Het hoogtepunt is een slaapkamer waar een dwerg verkleed als Chucky uit Child’s play zogenaamd vreedzaam ligt te slapen, ook achter tralies, totdat hij uit zijn bed stapt, op de een of andere manier door de tralies komt en je achtervolgt met een hakmes.
Ik rende in paniek verder, maar mijn vriendin bleef redelijk koeltjes. Ze bleef ook redelijk koel toen wij in de volgende zaal werden achtervolgd door de man uit de The Texas chain saw massacre, compleet met ratelende kettingzaag. Eenmaal buiten stapten wij in de lift naar de uitgang van het pretpark. Een aardige liftbediende, verkleed als clown, vermaakte ons in de rit naar boven met Catalaanse liedjes die wij moesten meezingen. Ik probeerde mee te zingen, maar mijn vriendin wendde zich af totdat de deuren opengingen. De liftbediende keek wat verward en liet ons zonder verdere clownerie beleefd uit. Lijkbleek, met een door angst dichtgeknepen keel, piepte mijn vriendin: “Ik ben bang voor clowns.”

Bommelding

2010-11-24T01:53:00.000-08:00

Ik had met vrienden gegeten in Nam Tim, waar ik eigenlijk kwam voor de voortreffelijke dimsummetjes. Die worden om onduidelijke redenen alleen overdag geserveerd, dus bestelden wij veel te veel hoofdgerechten waar wij ons langzaam doorheen werkten. Om ons heen zaten, zoals altijd, vrijwel uitsluitend Chinese families aan ronde tafels, met een ronde schaal in het midden die je gezellig kunt ronddraaien zodat je bij alle hapjes kunt.
Als ik politici hoor hameren op het belang van integratie moet ik denken aan de Chinezen, zo’n beetje de minst geïntegreerde bevolkingsgroep in Amsterdam, maar tegelijkertijd de meest succesvolle. Ik bedoel, je hoort nooit iets over Chinese hangjongeren.
Met deze gedachten fietste ik richting het Amstelstation, door een verlaten fietstunnel. In de tunnel stond een grote rieten tas. Wat er inzat kon ik niet gelijk zien, maar het leek op een goor kussen. Ik fietste verder en begon ineens te twijfelen. Normaal zou ik er niet verder over nadenken, maar de tas was groot en lag precies onder een drukke spoorlijn. Ik heb mij altijd al afgevraagd waarom terroristen per se een vliegtuig of een metro willen opblazen. Het is toch veel gemakkelijker om een trein te laten ontsporen?
Die middag had ik een interview gelezen met de nieuwe burgemeester, die ontzettend daadkrachtig schijnt te zijn en de stad veiliger wil maken. Ik wilde niet achterblijven, dus belde voor het eerst in mijn leven de politie.
Ik gaf de verdachte tas door met de precieze locatie en werd daarna gebeld door een dame van de politie, die de precieze locatie van de tas wilde weten. Vervolgens werd ik een derde maal gebeld, dit keer door een echte politieagent: “Kunt u mij vertellen waar de verdachte persoon zich ophoudt?”
Wat later werd ik opnieuw gebeld door de politieagent. De tas was gevonden en meegenomen. In de tas zat alleen maar een slaapzak. Waarschijnlijk van een zwerver, voegde de agent eraan toe. Ik voelde mij nogal lullig dat ik om zoiets onbenulligs de politie had gebeld. “Het is altijd goed om bij twijfel te bellen,” drukte de agent mij op het hart.
Ik dacht aan de zwerver, die zou
’s avonds na een lange dag straatkranten verkopen aan haastige mensen voor een verregende Albert Heijn naar zijn warme fietstunneltje lopen, om daar te ontdekken dat iemand zijn mottige slaapzak had meegenomen. Hij zou er vast anders over denken.

In: Parool 20/11/10

Kusje

2010-11-15T02:39:00.001-08:00

Ik liep op de Weesperstraat, diep in gedachten verzonken. Ik had zojuist de hele Wibaut afgelopen, vanaf het Amstel. Bijna iedereen vindt de Wibautstraat de lelijkste straat van de stad. Ik vind het de mooiste straat. Het is namelijk de enige plek waar Amsterdam aanspraak kan maken op de titel 'grote stad'. Ik schrok toen de werkzaamheden begonnen en keek op de site van de gemeente Amsterdam, maar gelukkig blijft alles min of meer hetzelfde, wel krijgen alle trottoirs dezelfde tegels. (deze operatie neemt ongeveer twee jaar in beslag).

Ik loop graag over de Wibautstraat als ik heimwee heb naar het lawaai, het verkeer en de lelijke gebouwen van Moskou. De monotone geluiden en gebouwen zorgen bij mij voor een meditatieve toestand waarbij ik goed na kan denken. Precies op het moment dat de auto langs kwam suizen dacht ik aan mijn buikje, en of dat nou een vooruitgang of een achteruitgang in mijn leven was. Het was een oude Mercedes, die tussen de twee rijbanen slingerde. Voorin zat een man die meppen uitdeelde aan een jonge vrouw, die naast hem zat. Omdat hij ook nog enigszins op de weg moest letten maakte hij ongerichte maaiende bewegingen, zoals mijn vader vroeger ook altijd deed als hij het op de achterbank stil wilde hebben. Maar dat waren meer dreigende bewegingen, hij raakte ons nooit; de hand van de man landde vol in haar gezicht.

De auto sloeg rechtsaf, de gracht op, maar door al dat meppen had de chauffeur geen oog de passanten op de stoep. Op het laatste moment sprong ik opzij, de Mercedes schampte mij met zijn spiegel. In dit soort situaties kan je twee dingen doen: een scene trappen waarbij je een vechtpartij riskeert, of negeren en doorlopen en de hele dag gefrustreerd zijn. Ik koos voor de laffe tussenvariant: ik stak mijn middelvinger op en liep door.

De auto remde en de man sprong eruit. Hij noemde mij een gore tyfuslijer en vroeg ik 'wat' had (dat 'wat had je dan' heb ik nooit begrepen). Het meisje rende achter hem aan. Één oog was rood van het huilen, het andere oog was blauw. Ze had een verse schram op haar voorhoofd. Ik verdacht de ring van de man. Ze ging voor hem staan – ik ging ervan uit om de boel te sussen. In plaats daarvan kneep ze haar blauwe oog dicht terwijl ze schreeuwde: 'Vieze gore kankermongool, je ziet toch dat we ruzie hebben. Vieze vuile flikker.' Met deze wervende woorden stapte het duo weer in de Mercedes die wegstoof, de gracht op. Door het achterraam zag ik nog net dat het meisje een kusje gaf op de wang van haar vriend.

In: Parool 13/11/2010

Isolatorweg

2010-11-08T04:27:00.000-08:00

Je hebt van die plekken waar je heen wilt gaan omdat ze zo fascinerend klinken. Isolatorweg is zo’n plek. Lange tijd, als ik op het perron stond te wachten en een metro vertrok in de richting van Isolatorweg, heb ik mij afgevraagd waar toch die mysterieuze halte ligt. Ik hoefde er nooit te zijn; Westpoort is een buurt waar je normaal niet komt, tenzij je een kolenschip bent. Maar tot mijn plezier besloot de burgemeester van Amsterdam de demonstratie van de English Defence League naar de omgeving van de Isolatorweg te verplaatsen. Aanleiding genoeg om er eens een kijkje te nemen.

Het is een raadsel waarom juist hier een metrostation is aangelegd. Er staan wat non-descripte gebouwen. Op de achtergrond rookt de schoorsteen van de Hemwegcentrale. Voor het metro ligt een lullig grasveldje. Het was de ideale setting voor een nogal absurde demonstratie. Die is intussen een week geleden, in het internettijdperk een eeuwigheid. Maar het gaat mij niet om het nieuws van de demonstratie, maar om de aandacht voor de demonstratie. Op het lullige grasveldje waren ongeveer honderd journalisten en fotografen en ongeveer honderd man politie, die een kordon vormden. Buiten het kordon stond een groepje van ongeveer honderd tegendemonstranten. Honden blaften, boven het grasveldje cirkelde een helikopter. Om de hoek stond een straalwagen van de NOS, om het Nederlandse volk op de hoogte van te houden van het laatste nieuws uit deze brandhaard.

Die driehonderd mensen stonden in een cirkel om de demonstranten: vijf verwarde Britse mannen. Ik bedoel niet vijf man bij wijze van spreken, het waren er echt maar vijf. Ook was er nog een nette dame met een onberispelijk roze hoedje op. De vijf Britten en de nette dame luisterden naar een enge Duitser die alle oorlogen tussen moslims en christenen aan het opsommen was, maar niet op de naam kon komen van Istanboel in de Byzantijnse periode. Een tegendemonstrant die door de haag van politieagenten heen was gekomen, vroeg: ‘En de kruistochten dan?’ en werd gelijk afgevoerd. Een wolk van journalisten volgde hem.

Iedereen was zich bewust van het belachelijke van de situatie. De journalisten, die zich afvroegen waarom hun bazen hen naar een grasveldje hadden gestuurd op deze zonnige zaterdag. De politie, die het druk had op het metroperron met Ajaxsupporters. Zij hadden het lumineuze idee gehad met z’n allen de metro te nemen, en werden met z’n allen op de volgende metro richting Gein gezet. En de demonstranten, die geamuseerd de pers te woord stonden die geduldig op hun beurt wachtten.

Onderweg naar huis hoorde ik het Radio 1-nieuws openen met de vijf mannen op het grasveld. ’s Avonds waren de vijf op het acht uurjournaal te zien, plus de man van de kruistochten. Ik zette de tv uit en keek op internet de Rally to restore sanity van de Amerikaanse komediant Jon Stewart. In zijn speech merkte Stewart op: “The press is our immune system. If it overreacts to everything, we actually get sicker.”

In: Parool 6/11/10

Babytsunami

2010-11-01T03:47:00.000-07:00

Beste Kasper,

Dit is je peter. Oftewel je peetvader, of nog beter: je godfather. Je hebt een Vlaamse vader, vandaar. Knoop in je oren dat je nooit je vader een Belg noemt, maar een Vlaming. Ach, tegen de tijd dat je deze brief kan lezen zal België niet meer bestaan.
Je moeder ken ik nog uit Groningen. Regelmatig gingen wij dingen doen waar je geld voor moest betalen, maar dat betaalden wij dan niet. Bijvoorbeeld: op zondag deden wij nette kleren aan en gingen ontbijten in een duur hotel, we vielen nooit op. Tot er op de dag een soort congres van Boeddhistische monniken was, en de ontbijtzaal vol zal met Tibetanen in gele gewaden.
Je ouders hebben mij gevraagd jouw peter te worden, en daar ben ik heel erg blij mee, al vraag ik mij af of ik de ideale peter ben. Het is de bedoeling dat ik jouw spirituele begeleider wordt, maar ik zit vaak in het buitenland, weet niks van het geloof en heb geen levensfilosofie in het algemeen. Dus heb ik in Boston (waar ik op baby-bezoek was) maar een berg babykleertjes voor je gekocht. Er zit een baby-berenpak bij, een Puma hiphop-outfit, en een hele kleine foute witte wollen spencer van Ralph Lauren. Wat je stijl ook wordt, er zit iets voor je tussen.
Je maakt deel uit van de zogenaamde baby-tsoenami van 2010. Er komt namelijk een moment, Kasper, dat je vrienden allemaal tegelijk kinderen krijgen. Dat zal voor jou rond 2042 zijn, het jaar waarin de Noord-Zuidlijn feestelijk wordt geopend. Ongeveer elke week valt er een geboortekaartje in mijn bus. Dus ga ik elke week wel op bezoek bij een van je collega’s, bewapend met een verantwoord speeltje of babykleertjes, luisterend naar details over de bevalling en de borstvoeding en de ontlasting.
De babytsoenami van 2010 valt te verdelen in twee groepen: Je hebt de groep ouders die hysterisch op hun baby letten, hooguit één persoon bezoek dulden, waar je drie uur lang moet fluisteren want ‘de baby slaapt/wil slapen/ houdt niet van vreemde geluiden’ en niet willen dat je hun kindje vasthoudt. En je hebt de ouders die bij binnenkomst de baby in je armen gooien, harde muziek opzetten, en bij het avondeten het kind op een schapenvel naast de eettafel leggen, waar hij/zij slaapt tijdens een luide dinerconversatie. Baby’s van de eerste groep huilen naar mijn mening de hele tijd. Baby’s van de tweede groep huilen alleen als ze honger hebben.
Jij behoort gelukkig tot de laatste groep, Kasper. Ik heb het vermoeden dat je in de toekomst mijn adviezen niet vaak nodig zal hebben, en ik je gewoon blij kan maken met cadeautjes. Nou goed, eentje dan: als je ergens gratis wilt ontbijten, scan eerst de ontbijtzaal op Tibetaanse monniken.

In: Parool 30/10/10

Walvis

2010-10-25T02:36:00.000-07:00

Vorige week schreef ik over de stugge Inupiat-eskimo's, hoog in het noorden van Alaska, en hoe ik een kadowinkel werd uitgegooid die La Bamba heette. We waren er aan het wachten op het begin van de walvisvangst, die door slecht weer maar niet van de grond kwam. Om een postzak met kwade brieven te voorkomen: Inupiat vangen al duizenden jaren walvissen, het hele dorp leeft ervan, en het aantal walvissen dat ze vangen is zo klein dat de walvispopulatie er niet door afneemt.

Zodra de storm over was kregen wij melding dat er een walvis was gevangen en reden naar het strand. In de verte zagen wij een armada van tien kleine vissersbootjes die samen een walvis achter zich aantrokken. Op het strand stond een bulldozer klaar (die gebruiken ze ook al duizenden jaren) en sleepte de walvis het strand op, de duinen over, naar de landingsbaan van het oude vliegveld van Barrow, de enige plek groot genoeg om de dieren te slachten. In de warmte van de cabine van mijn pickup-truck zag ik hoe volwassenen op de 13-meter lange walvis klommen om de dikke laag huid en vet eraf te snijden. De kinderen versleepten de enorme plakken met een vleeshaak.

Door het raam van de pickup leek het wel een soort schilderij van Hieronymus Bosch. Een zee van bloed op een sneeuwwitte landingsbaan, met in het midden een gebouw van vlees met juichende eskimo's erbovenop. Ik besloot toch maar wat dichterbij te gaan. Een groep was met touwen de walvis aan het omkeren. Een van hen merkte op dat mijn handschoenen nog wel heel erg wit waren. Ik pakte het touw en samen draaiden wij de walvis om. Het slachten duurde al een uur of vijf en we moesten opschieten, want als het donker werd zouden de ijsberen komen voor het enige stuk van de walvis dat niet wordt opgegeten: het bot waar de baleinen aan zitten. Ik kreeg een vleeshaak in mijn handen gedrukt en met de andere jongens laadden wij de blubber en het vlees op een truck, die wegreed naar het huis van de kapitein, waar zijn vrouw voor het hele dorp zou koken.

Rond middernacht werd op de radio bekend gemaakt dat het vlees klaar was. Het hele dorp stond in de rij voor het huis van de kapitein. Binnen stonden bakken met walvisvlees te borrelen, en hing er een walgelijke lucht van levertraan. Elke bewoner kreeg een zakje met een paar kilo vlees, tong, hart en muktuk: de huid met een stukje blubber, wat zij als een delicatesse beschouwen (ik vond het naar huid en blubber smaken). Ook wij kregen een tasje: "Jullie zijn toch die jongens die hielpen bij de walvis". Ik liep naar buiten met mijn tasje, op mijn jas en broek een dikke laag walvisblubber. Dus zo maak je vrienden bij de eskimo’s.

In: Parool 23/10/10

La Bamba

2010-10-21T04:34:00.000-07:00

Voor het eilandgevoel hoef je niet op een eiland te zijn. Een eiland kan ook op het vasteland liggen. Een jaar geleden was ik in de stad Magadan, in het oosten van Rusland. De enige manier om naar deze stad te komen is met het vliegtuig. Magadanners refereren aan de rest van Rusland als 'het vasteland'. Datzelfde gevoel heb ik in Barrow, op het noordelijkste puntje van Alaska. Het is een desolate
plek: door de ligging staat er een gure wind, en is het meestal bewolkt. Barrow ligt boven de poolcirkel en dus komt de zon twee maanden per jaar niet op. Geen wonder dat er geen drank mag worden verkocht in dit dorp. We zijn hier voor een reportage over de traditionele walvisjacht door de plaatselijke Inupiat, maar door wind en sneeuwbuien is de jacht nog niet succesvol geweest. Zoals dat gaat met eilanders zijn de mensen hier vriendelijk, maar stug. We slijten de dagen met het verkennen van
de wegen rond Barrow, die allemaal na een paar kilometer stranden. Uit arren moede hebben wij gisteren aan het eind van een van de wegen een thermoskan met koffie leeggedronken,turend over de toendra, luisterend naar het enige radiostation. De presentator riep uit: 'Als je zit te luisteren, bel dan alsjeblieft. Dan weet ik dat ik dit niet voor niets doe'. Daarom was ik opgetogen toen ik een kadowinkel vond in de IJsbeerstraat, om de hoek van het hotel. De winkel heette La Bamba. Buiten in de sneeuw stond een plastic hertje, omringd met kerstverlichting (hier toepasselijk voor elk seizoen, en elk moment van de dag). Een oase van gezelligheid, La Bamba!
Bij binnenkomst kwam de warmte mij tegemoet. Er scharrelde een vrouwtje uit een soort
huiskamer ernaast. Ze zei geen ‘Hi, how are you’, zoals de rest van Amerika, maar dat vonnd ik wel verfrissend. Ze vertelde kortaf dat de winkel niet bedoeld was voor toeristen. Het plaatselijke museum, die had een kadogedeelte, daar moest ik maar naartoe. Ik zei dat ik zelf wel kon bepalen wat ik wel of niet wilde kopen en pakte zogenaamd geïnteresseerd een paar balletschoentjes met glitters, maat 36. De vrouw scharrelde weer weg, en ik probeerde te begrijpen waarom ze zo onvriendelijk was. Achter in de winkel was een kleine nis met nog meer spullen. Er lagen T-shirts, vlaggen en stickers met teksten als Eskimo power en Inupiat pride. Vervang Eskimo en Inupiat door white, en je was in Alabama. Uit het niets stond het vrouwtje
achter mij en fluisterde: 'Volgens mij moet je nu echt gaan'. Ik liep naar buiten, en keek naar het hertje met de kersverlichting. Een nieuwe sneeuwbui begon.

In: Het Parool 16/10/10

Mohikaan

2010-10-10T23:28:00.000-07:00

Bezoeken aan gesloten musea zijn vaak de leukste. Een Mexicaanse taxichauffeur had mij en fotograaf Jeroen Toirkens afgezet bij een museum in een bos bij Anchorage, de grootste stad van Alaska. Ik had een vierliterkarton met wijn in mijn hand. Na ons bezoek aan het museum zouden we doorvliegen naar Barrow in het hoge noorden waar we een paar weken doorbrengen met de Inupiat, waarover later meer. Barrow is een 'wet community', wat inhoudt dat er geen alcohol wordt verkocht, maar dat je het wel mag nuttigen.

Net toen de taxi weggereden was zagen wij het bordje met 'closed' op het museum hangen. We hingen wat rond en kwamen twee reusachtige elanden tegen die rustig stonden te grazen bij de gehandicapteningang. Eerder die dag vertelde een vrouw in Anchorage dat zij geen vogelvoer meer in haar tuin zette omdat er telkens beren op af kwamen. Ze woonde nota bene in het centrum van de stad. Mochten we een beer tegenkomen moesten wij volgens haar absoluut niet wegrennen, en zo luid mogelijk praten. Als de beer nog dichterbij kwam moest je in de foetushouding gaan liggen.

Kijkend naar de wildernis met de beer in het achterhoofd (misschien houden beren wel van goedkope wijn uit een doos) probeerden wij toch maar de deur van het museum. De deur ging open. Er zat een mooi meisje met een amulet bij de ingang. Ze vertelde dat ze uit een indianenreservaat in Nevada kwam en hier een congres organiseerde voor alle Amerikaanse Indianen en Inuit. Alsof ze ons had verwacht gebaarde ze ons naar de zaal, waar een soort van vredessessie aan de gang was. Duidelijker kan ik het niet maken, want het was niet duidelijk. Hier en daar zat een verwarde blanke met een mal hoedje op die dacht een Indiaan te zijn. Het had iets intens verdrietigs, dit samenraapsel van mensen, van de Inupiat tot aan de Hopi in het zuiden van Amerika, die de moordpartijen en ziektekiemen van de nieuwe bewoners hadden overleefd, en nu opgescheept zaten met wat verwarde blanken met rare hoedjes op.

Na de sessie deelden wij een taxi met een indiaan uit Wisconsin. Hij gaf ons zijn visitekaartje waarop stond: Mohikaan. 'En niet de laatste!,' zei hij erbij. Hij vertelde dat er wel degelijk nog Mohikanen bestonden. Ze zijn in de negentiende eeuw overgeplaatst naar een reservaat in Wisconsin. Bij het verlaten van de taxi zei hij: 'Vertel ze maar in Holland dat er nog vijftienhonderd Mohikanen zijn!'

In: Parool 09/10/2010

Verzoek

2010-10-04T12:01:00.000-07:00

Mensen veranderen niet. Kleine dingen kunnen veranderen, bijvoorbeeld dat je je sokken niet meer bij het bed laat slingeren of vis lekker gaat vinden. Maar vanaf je achttiende blijf je min of meer hetzelfde, volgens mij. Daarom schrok ik zo toen ik een Facebook-verzoek van schoolvriend David kreeg.

David is een Figuur, en dat bedoel ik op een positieve manier. Hij is geniaal en idioot tegelijk, een verstrooide professor. Voor zijn eindexamen wiskunde B haalde hij een onmogelijke 10,3. De opgaven waren te moeilijk, dus iedereen kreeg er drietiende punt bij (ik had een 2,3). In alle exacte vakken was hij ontzettend goed, en hij doet nu iets onnavolgbaars op de universiteit.

Om zijn emails te ontcijferen heb ik altijd meerdere woordenboeken en encyclopedieën nodig. De mails zelf zijn gelardeerd met Latijnse spreuken en citaten van Goethe en/of Nietzsche. In de aanhef staat altijd ‘Jelle esq.’ (voor de geïnteresseerde : het is een soort van eretitel afkomstig van esquire) Sinds een paar jaar heeft hij wel een mobiele telefoon maar die staat altijd uit, zoals bejaarden ook altijd doen.

En zoals dat gaat met genieën is hij ook verstrooid. David was niet op de hoogte van aardse zaken als koken; toen wij nog studeerden belde hij mij eens op met een probleem. Een meisje zou bij hem thuis komen eten, wat te doen? Ik adviseerde hem naar Renzo’s te fietsen, saus op te warmen, pasta in pan met water te doen en klaar. De volgende dag belde hij mij op. De date was niet helemaal vlekkeloos verlopen, de spaghetti smaakte wat raar. Wat bleek: hij had, zoals ik hem had opgedragen de verse spaghetti in een pan met water gedaan, maar de pan nooit op het vuur gezet.

Daarom was mijn schok groot toen ik zijn facebookverzoek kreeg. Zou David de stoffige academische wereld hebben verruild voor de aardse wereld van facebook en elke dag nutteloze updates neerzetten, en video’s van babys die dansen op dubstep? Angstig bekeek ik zijn pagina.

Als profielfoto had hij het verzameld werk van WF Hermans. Zijn fotoalbum bestond uit de grafsteen van Gerard Reve en een gedicht van Slauerhoff. Zomaar een statusupdate: ‘En als kool de geit niet waard is, komt het er maar op aan dat de openingszin de lezer als een pistoolschot in de oren klinkt, hetwelk niet in de laatste plaats in casu dezes opgeld doet’.

Het verstrooide is ook niet verdwenen. Vandaag meldt hij dat hij bij het pinnen 70 euro bij de pinautomaat heeft ‘laten liggen’. Quod erat demonstrandum.

In: Parool (2/10/2010)

Jayus

2010-09-27T06:07:00.000-07:00

Een vriend van mij verzamelt ongebruikelijke buitenlandse woorden. Daarmee bedoel ik begrippen waar je normaal niet één woord voor hebt. Zo heb je in het Vuurlands het woord mamihlapinatapai wat ongeveer betekent: de blik die wordt uitgewisseld door twee mensen die geen initiatief nemen om iets aan te bieden, maar wel hopen dat de ander dat doet.
Eskimo’s (of Inuit, afhankelijk van hoe politiek correct je bent) gebruiken het werkwoord iktsuarpok als zij even naar buiten gaan om te kijken of er iemand is. Over drie weken zit ik bij eskimo’s in het noorden van Alaska voor de walvisvangst en zal ik de materie verder onderzoeken, en zal ik vragen of zij inderdaad twintig verschillende woorden voor sneeuw hebben.
In het Nederlands heb je natuurlijk het werkwoord frenkdernederlanden, voor wie het nog niet weet, het betekent ongeveer: iets tegelijkertijd met ironie en compassie beschrijven. Mijn favoriet is het Indonesische woord jayus: een mop die zo slecht is dat je er toch om moet lachen.
Toen ik dit woord las, moest ik onmiddellijk denken aan de avondwinkel Holland-België in de Roetersstraat. Toen ik nog in de Roetersstraat woonde, ging ik er elke week wel een patatje halen. Bij Holland-België hadden ze de lekkerste frietjes van Amsterdam, met de lekkerste mayonaise.
Het probleem was dat je bij je patatje altijd een slechte grap cadeau kreeg van de uitbater Herman. Ik weet zeker dat Herman een heel repertoire had aan grappen, maar zoals dat gaat met slechte grappen vergeet je die onmiddellijk weer.
Zijn vader Monnie had de volgende mop: Wat is de oudste auto ter wereld? Een eendje, want Mozes ging in zijn een(t)(d)je de berg op. Eén grap kwam altijd terug. Als je had besteld, vroeg Herman onveranderlijk: “Wil je het meenemen of gelijk weggooien?” Om de een of andere reden kon ik er niet tegen, niet omdat de grap flauw was, maar altijd hetzelfde. Maar goed, de patatjes waren te lekker om ergens anders heen te gaan.
Deze zomer, vijf jaar nadat ik de Roetersstraat had verruild voor Rusland, was ik in de buurt en besloot een patatje te halen. Het was druk in de winkel, Herman stond bij de frituur en vader Monnie bij de kassa. “Wil je het meenemen of gelijk weggooien?” vroeg Herman. In een impuls antwoordde ik: “Maak je nou nog steeds diezelfde flauwe grap?” De klanten keken mij geschrokken aan. Niemand maakt grappen over de grappen van Herman, leek wel de ongeschreven regel.
De situatie werd nog erger doordat ik een grap maakte over een toerist die binnenliep en niet wist wat een frikadel was. Het was de laatste keer dat ik er een patatje at; Holland-België is na een overval en concurrentie met de Albert Heijn gesloten. Ik ga de patat missen. En de jayus stiekem ook.

In: Parool 27/09/10

Kinderen

2010-09-20T02:02:00.000-07:00

We hadden iets te vieren, dus gingen eten in een goed restaurant aan de Ligurische kust in Italië. Een restaurant waar je aan moet bellen. Daar schrik je volgens mij mensen mee af, maar dat misschien was dat juist wel de bedoeling. Een serveerster deed de deur open. Ze was jong maar had een oud gezicht en liep rond alsof ze allang dood was.

Verderop moesten we plaatsnemen in een ruimte naast de eetzaal. De chef kwam bij ons zitten en legde alle gerechten uit van de twee menu’s. Het voelde een beetje als een examen. Toen we een menu hadden gekozen werden we de eetzaal ingeleid. Het restaurant was duidelijk over haar hoogtepunt heen: chique en hip, maar meer het chique en hip van de jaren negentig.

Slechts twee tafeltjes waren bezet. Aan een van de tafeltjes zaten een jongen en meisje van onze leeftijd. De jongen droeg een buideltasje, maar zag er toch niet belachelijk uit. Alleen Italianen kunnen met een buideltasje naar een Michelinrestaurant: Het was mij al eerder opgevallen dat Italiaanse mannen altijd alles goed staat. Zo liep de stoere strandwacht van die middag in roze crocs die niets afdeden aan zijn autoriteit.

In de hoek van de eetzaal zat een man die sprekend leek op Cees Nooteboom.
Ik denk dat hij een beroemde Italiaanse schrijver of dichter was. De man was
voortdurend aan het oreren, ook als zijn mond vol was. De twee andere mensen
aan zijn tafeltje luisterden zwijgend en aandachtig. Het leek mij een vaste tafelgast.

De ongelukkige serveerster kwam elke paar minuten langs met een nieuw gerecht, de
een nog krankzinniger dan de andere: zure room met grenadinesiroop, kaviaar en rice
crispies, een percolatorpotje waar behalve koffie ook vis in zat, en plastic zakjes die in je mond explodeerden met tien smaken tegelijk. Bij een van de desserts (gevulde tomaat in een weckpot ‘want tomaat is eigenlijk een vrucht’) kwam de chef even bij ons buurten. Hij vertelde dat Michelin onlangs een ster van zijn restaurant af had gehaald. Dit vertelde hij zonder een spoor van emotie, wat ik bijzonder vond, andere chefs hangen zich op als ze een ster kwijt zijn.

Ik had gelezen dat zijn restaurant al sinds 1922 van vader op zoon ging, en ik vroeg
hem of zijn kinderen het restaurant over zouden nemen. Voor het eerst die avond stokte de woordenstroom van Cees Nooteboom, die nieuwsgierig ons gesprek volgde. De
serveerster verdween in de keuken. De chef antwoordde dat hij geen kinderen had.
Hij leek wat van zijn stuk gebracht door mijn vraag. Na een pauze voegde hij eraan
toe: ‘Dat is bewust hoor. Ik wil geen kinderen krijgen in een wereld vol met armoe en
geweld. Dat wil ik ze niet aandoen’.

Bij het afrekenen kreeg ik een boek cadeau over het restaurant. Toen ik de volgende
dag op het strand het boek doorbladerde zag ik een foto van de chef en zijn vrouw. Het was de serveerster.

In: Parool 18/09/10

Uniek

2010-09-15T05:21:00.000-07:00

‘Wat maakt jou nou zo uniek?’, vraagt een man die naast mij is komen fietsen. Op dat moment zig-zag ik door de straatjes bij de Jacob Obrechtstraat, waar ik om de een of andere reden altijd verdwaal. Ik weet dat als ik eenmaal het pleintje met restaurant Quattro Stagioni heb gevonden, de weg naar het Vondelpark wel kan vinden. Dat ik bij elkaar al twintig jaar in Amsterdam woon, en ben opgegroeid in Zuid, helpt kennelijk niet.

Behalve aan het fietsen ben ik aan de telefoon met een uitzinnige vriend die zojuist een tweede kind heeft gekregen. Geen goed moment dus voor een gesprek met een passant. Ik vind het ook nogal lomp van de man om mij in mijn telefoongesprek te onderbreken. ‘Ik ben aan de telefoon,’ zeg ik vriendelijk tegen de man en fiets wat harder door, waarschijnlijk in de verkeerde richting. De man gaat fanatiek in de achtervolging.

Sinds ik de laatste tijd veel op de televisie ben geweest schieten mensen mij regelmatig aan. Meestal met een korte en krachtige mededeling. Zoals de politieagent die mij inhaalde, uit de auto sprong en achterna rende. Ik begreep in eerste instantie niet waarom; zoals elke Amsterdamse fietser had ik, met de politieauto in zicht, netjes gewacht op het groene licht. Maar de agent wilde alleen maar zijn enthousiasme voor Rusland met mij delen.

Maar er zijn ook mensen die verwachten dat je altijd en overal een lang gesprek met hen voert. Ik ben er inmiddels achter dat je goed op de eerste vraag moet letten. Bij een vraag als ‘Wat maakt jou zo uniek?’ gaan bij mij alle alarmbellen rinkelen.

Maar voor het Vondelpark, waar ik af moest stappen omdat de weg er verandert in een trap en ik mijn telefoongesprek had afgerond, zag de man zijn kans. Wat bleek: ‘Wat maakt jou zo uniek?’ sloeg niet op mijzelf, maar was sarcastisch bedoeld, als commentaar op het asociale geslinger op de fiets, veroorzaakt door mijn geanimeerde telefoongesprek, waarbij ik elk stoplicht negeerde (er was geen politie in de buurt).

Ik bood mijn excuses aan en vertelde dat ik die bellende, slingerende fietsers zelf ook irritant vind. De man vroeg waarom ik niet eerder was gestopt. ‘Ik dacht dat u dacht dat ik een bekende Nederlander ben,’ stamel ik, terwijl mijn hoofd rood wordt van stompzinnigheid. Terwijl de man mij verbaasd en minachtend aankijkt stapt hij op zijn fiets en rijdt kaarsrecht richting de Amstelveenseweg.

In: Parool 11/09/10

Jelle Brandt Corstius – breit er een eind aan

2010-07-20T06:50:00.000-07:00

Ik weet niet mee precies wanneer het begon. Misschien toen ik de halve IKEA leegkocht nadat ik terugverhuisde naar Nederland. Misschien toen ik in mijn kantoortje trok en mijn eerste administratiemap aanmaakte. Misschien toen ik mij voor het eerst in vijf jaar weer begon te verdiepen in Nederlandse politiek. Misschien was het vorige week, toen ik de katten van mijn zus te logeren kreeg, die onmiddellijk bang onder mijn bank kropen en ik mij het hoofd brak over hoe ik in vredesnaam die katten op hun gemak kan stellen (ze zitten er nog steeds).

Ik kan dus niet precies zeggen wanneer, maar ik weet wel: mijn leven is op dit moment een stuk saaier dan in de afgelopen vijf jaar, toen ik in Moskou woonde. Grote problemen, zoals een brandende flat of oorlog, hebben plaats gemaakt voor kleinere problemen zoals parkeervergunningen en een uitgedraaid ventiel.

Maar nooit ben ik gelukkiger geweest. Want het mag dan wel spannend en interessant zijn, Rusland, echt rustig of aangenaam is het er nooit. Bovendien: voor het eerst in tijden ben ik meer dan een week op dezelfde plek, en dat bevalt mij wel.

Wat ik aan Rusland heb overgehouden is het waarderen van al het goede van Nederland. Dat je binnen een kwartier een bedrijf registreert bij de Kamer van Koophandel. Dat ik, terwijl ik dit stukje schrijf midden in Amsterdam, uitkijk over een grachtje waar twee kinderen zwemmen in schoon water. Dat je je gloednieuwe colbertje laat hangen in de trein, en dat dat na een telefoontje met de NS weer terecht is (nog even een gratis tip voor iedereen die reist met het openbaar vervoer: plan je reis niet, dan hoef je nooit te haasten).

Dat het leven in Nederland wat saaier is, betekent nog niet dat je je hier niet over dingen kan verwonderen. Zoals een asbak in het Van Der Valk hotel in Nuland, waar iemand een briefje op een asbak had gehangen met de tekst: 'Geen as in de asbak gooien, er zit een vogelnestje in'. Of fietsend op een zondagmorgen op de Veluwe bij Ermelo: een paar honderd mensen die allemaal hun eigen stoeltjes hebben meegenomen om buiten, naast de kerk, te luisteren naar een dominee, die zo inspirerend vertelt over apostel Paulus dat je er bijna van in God gaat geloven.

Maar mijn leven is echt niet meer interessant genoeg voor de buitenlandpagina's van Trouw, en daarom is dit mijn laatste column. Tijd voor andere correspondenten, van Nairobi tot Damascus, om het stokje over te nemen op deze plek. De wereld zit nog vol met wonderen.

Alle columns die eerder in Trouw verschenen liggen vanaf 10 augustus in de winkel in de verzamelbundel ‘Van Moskou tot Medan’ (Prometheus, 14,95)

Locatie picknick Oosterpark

2010-07-20T03:23:00.000-07:00

Ok, ik heb even gekeken. Er is een groot veld direct voor het slavernij-monument. Daar zal ik zitten. Het monument ligt weer direct bij de ingang aan de kant van het OLVG. Daar stoppen trams 3 en 7, halte Beukenweg vlak voor het park.

Natuurlijk neem ik zelf ook wat mee, maar het is de bedoeling dat iedereen zijn eigen pick nick spullen meeneemt. Degene met het lekkerste eten krijgt de DVD van de nieuwe serie.

Tot vanavond,

Jelle

Zomergasten-picknick

2010-07-19T05:22:00.000-07:00

De spanning stijgt, zondag eerste uitzending. Vanwege het lekkere weer is mijn top 43 er een beetje bij ingeschoten. Dus dacht ik net, ook met het oog op het lekkere weer: laten we gaan picknicken. Omdat Zomergasten nooit genoeg opgehypet kan worden. En omdat ik benieuwd ben naar jullie ideeën over het programma.

Dit is mijn idee: ik zit morgen, dus dinsdag 20 juli, vanaf 19:00 in het Oosterpark in Amsterdam. Ik neem HELEMAAL NIETS mee, en organiseer ook niks. Het is een picknick, dus neem zelf die oude plaid, gevulde olijven, ALDI-prosecco, je gitaar en/of mondharp mee. Als je wil kan ik ook boeken signeren, of de gloednieuwe DVD van de serie: http://www.vpro.nl/winkel/product?id=43569649. Ik verloot er ook nog eentje! We maken er een gezellige boel van.

Details over de precieze plek volgt morgen, moet even een goed plekje vinden. Tot morgen!

Jelle

Zomergasten top 43. #32

2010-07-15T04:00:00.000-07:00

Veel stand up comedians maken een interessante evolutie door. Ze zijn eerst grof en grappig, beginnen veel geld te verdienen, maken concessies voor nog meer geld tot ze zijn veranderd in humorloze zones. Klassiek voorbeeld is Eddie Murphy, die met zijn keiharde Raw-show de standaard zette in de stand up comedy (Murphy was op zijn beurt weer geinspireerd door Richard Pryor, maar dat is voor mijn tijd). Neem deze scene:

Daarna begon hij met films, die aanvankelijk nog grappig waren ook, waaronder mijn all time favorites Trading Places en Coming to America. Het zijn een van de weinige films die ik altijd weer afkijk als ze op tv langskomen. In Coming to America speelt Eddy Murphy vier verschillende rollen, waaronder de dominee Randy Watson (die ook haargel verkoopt onder de naam Soul Glo):

Daarna ging het algauw bergafwaarts in de filmcarrière van Eddie Murphy, met als absolute dieptepunt Beverly Hills Cop III.

Chris Rock, nog een van mijn favorieten, pakt het beter aan. Ook hij maakt matige films, maar combineert dat met vlijmscherpe stand up comedy, zoals deze klassieke scene uit zijn show Kill the Messenger (toch?)

Nooit gedacht dat Chris Rock zoveel afwist van Russische vrouwen.

Tenslotte is er nog Bob Saget, die de meesten van ons kennen als de brave vader in de sitcom Full House en flauwe presentator van America's funniest home video's, maar die een duister verleden heeft als keiharde stand up comedian, en daar sinds kort weer mee doorgaat:

Jelle – is eigenlijk ook wel opgelucht

2010-07-14T00:51:00.000-07:00

Ik had vroeger niks met voetbal. Ik kon het niet, dus interesseerde het mij niet. Tijdens de finale van het EK van ‘88 ging ik met mijn zusjes dwars op een straat liggen die normaal erg druk was, tijdens die finale reed er natuurlijk niemand over de weg.

Pas drie jaar later begon ik geïnteresseerd te raken. Op een dag nam mijn tante Liesje mij mee naar het Olympisch Stadion. Naar Ajax - PSV om precies te zijn. Ajax verloor met 0-1, maar dat maakte helemaal niets uit, ik was gegrepen door de magie van het voetbal. Ik begon de Voetbal International te lezen, en uiteindelijk te spellen, tot de reservebank van Heracles en de uitslagen van het Roemeense voetbal aan toe (wisten jullie overigens af van het bestaan van de Roemeense voetbalclub Petrolul?). Laat op de zondagavond zonderde ik mij af op mijn kamertje voor het Spaanse en Italiaanse voetbalcompetities, die ik nog machtiger vond dan de eredivisie. Ik had een klein zwart-wit televisietje, en mijn afstandsbediening bestond uit een lange stok. Maar dat mocht de pret niet drukken.

Na de successen van Ajax in de jaren negentig verdween mijn interesse voor voetbal een beetje, en kijk ik alleen nog maar de belangrijke interlands. Mijn vroegere voetbalmanie, zelfs op het hoogtepunt, is nog niets vergeleken met de voetbalmanie van mijn tante. Om bij haar aan te bellen op zondagavond was taboe, laat staan bij een interland. Niet dat het iets zou uithalen; ze haalde regelmatig de zekering van de deurbel eruit, net als de telefoonstekker.

Hoogtepunt was de finale van het WK in ‘98. Mijn vader had via zijn creditcard maatschappij kaartjes voor de finale gewonnen, merkte hij terloops op. Met mijn tante ging ik naar Parijs en waren bij de finale, en droomden over de dag dat Nederland het WK zou winnen.

Met dit WK heb ik regelmatig de drang gehad mijn tante te bellen of te mailen. Bijvoorbeeld, toen Frank Snoeks zei: ‘Deze jongen werd op jonge leeftijd geboren in een plaggenhut’. Maar mijn tante leeft niet meer. Dat Nederland voor de derde keer in de finale stond heeft zij nooit mee kunnen maken.
Natuurlijk was ik blij dat Nederland sinds het jaar dat ik werd geboren weer in de finale stond. Maar ik dacht ook: wat is het verschrikkelijk dat Liesje dit niet ziet. Iemand missen is erg, maar iets leuks meemaken en het niet met die persoon kunnen delen is misschien nog wel erger. Daarom ben ik ook wel opgelucht dat Nederland niet voor het eerst in de geschiedenis het WK won.

Zomergasten top 43. #33

2010-07-04T04:56:00.001-07:00

Nog een Russisch fragment, dit keer muziek. Het nummer heet Tjomnaja Notsj, Donkere Nacht, en komt uit de oorlogsfilm Twee Soldaten (http://www.imdb.com/title/tt0036782/). Ik heb niet een fatsoenlijke vertaling in het Nederlands kunnen vinden, hier een matige Engelse vertaling:

http://www.pitt.edu/~slavic/sli/admin/dark.html

Maar misschien kan je beter de tekst niet lezen, het nummer is al triest genoeg zonder dat je weet waar het over gaat. Maar wel heel erg mooi:

Zomergasten top 43. #34

2010-07-04T04:33:00.000-07:00

Dit zou mijn keuzefilm zijn geweest, als ik zelf bij Zomergasten had gezeten: Ironija sud'by, oftwel de ironie van het lot. Een Sovjet-film, die elke oudejaarsavond nog steeds wordt vertoond.

Man bedrinkt zich op oudejaarsavond in Moskou, stapt dronken op een vliegtuig naar Petersburg en, denkend dat hij nog steeds in Moskou is, stuurt taxi-chauffeur naar de 3e Arbeidersstraat. Die is natuurlijk exact hetzelfde in Petersburg, zoals alle gebouwen en wijken hetzelfde zijn in de sovjettijd. Man valt in slaap in exact hetzelfde appartement, alleen in Petersburg. In dit appartement woont een echtpaar. Voor de rest moet je het zelf maar zien.

Net als alle andere sovjetfilms met liefde gemaakt. Op Youtube is de hele film in blokjes met Engelse ondertiteling te zien, hier deel 1 (begint met een animatie, film zelf begint op 3:05):

Wie de film op betere kwaliteit wil zien, spoede zich naar Pegasus Amsterdam, waar de film op DVD te krijgen is (koop dan gelijk de andere klassieker: Moskva slezam ne verit, Moskou gelooft niet in tranen)

Een paar jaar geleden is er een schandalig slecht vervolg op gemaakt, voornamelijk schandalig slecht omdat de film werd gesponsord door de Russische telecomprovider beeline, en iedereen voortdurend rondloopt met de geel-zwarte kleuren van Beeline.

Jelle - krijgt een telefoontje van de marechaussee

2010-06-29T06:27:00.000-07:00

Ik had een Russische vriendin op bezoek, en we waren beland in een visrestaurant in een pittoresk Noord-Hollands kustplaatsje waar ik vaak kom. Nouja, pittoresk, op het centrale plein van het kustplaatsje komen regelmatig hangjongeren samen die bier zuipen en heel hard Heil Hitler! roepen. Maar het zijn geen Marokkanen, dus ze kunnen kun gang gaan. Ik ben helemaal voor het harder aanpakken van hangjongeren, maar dan wel alle hangjongeren. Maar dat terzijde.

We keken naar een voetbalwedstrijd die op een groot scherm werd vertoond. Het was vier uur 's middags (het schijnt dat de wedstrijden zo vroeg worden uitgezonden vanwege de Chinese gokindustrie), en de zon scheen op het scherm, maar dat gaf niet want ik had mijn handen vol aan het uitleggen aan het Russische bezoek wat wij aan het eten waren: gebakken kibbeling met remouladesaus, en een bord met kipsaté. Probeer dat maar eens uit te leggen in het Russisch.

Achter ons zaten drie dorpsbewoners die ook het scherm niet konden zien, en luidkeels de verkiezingresultaten bespraken. Ik denk dat het de ouders waren van de hangjongeren die Heil Hitler riepen; het ging over hun held Wilders, die wel even de boel zou omschudden in Den Haag, en al die kutmarokkanen het land uit zou schoppen, etcetera. Ik raakte met een van hen in gesprek over Texels bier, en introduceerde de Russische vriendin, die Olesya heet. Zij waren benieuwd wat zij van Nederland vond, en zij antwoordde beleefd iets over Van Gogh, fietsen en molens. De man knikte goedkeurend.

Ik vertelde hoe ik Olesya eerder die week van Schiphol ophaalde. Toen ik haar opwachtte in de vertrekhal werd ik gebeld door de marechaussee. Zij wilden verifiëren of ik een Russische bezoeker verwachtte, hoe lang ze bleef, wat haar naam was, en wat ze hier kwam doen, en wie ik was. Daarna kon ik haar ophalen aan de andere kant van de douane, bij de vreemdelingenpolitie nadat ik mijn legitimatie had getoond. Daar zat ze beschaamd, en vroeg aan mij wat ze in vredesnaam verkeerd had gedaan. Haar visum was toch in orde? Kennelijk was het genoeg dat zij een jonge ongetrouwde vrouw uit Rusland was. De man in het visrestaurant luisterde verbaasd, en was zelfs even opgehouden met de kibbeling uit zijn bakje te vissen. In zijn beste Engels wendde hij zich tot Olesya en zei: 'Wat een schande. Bij deze bied ik mijn excuus aan namens het Nederlandse volk.'

Zomergasten top 43. #35

2010-06-23T08:45:00.000-07:00

Aah die goeie oude tijd. Loeki zat nog in de reclame, net als die rare kronkels waaraan ik moest denken toen ik een keer het Noorderlicht zag schijnen boven Moermansk. En de gezellige verkiezingsspotjes van Janmaat en zijn vrouw. Laat je even niet afleiden door het bloemetje en het pontificale telefoonnummer, en luister naar wat zij zeggen:

En kijk dan gelijk erna naar deze uitspraken Geert Wilders:

Jelle - kijkt rond in een plaggenhut

2010-06-23T08:24:00.001-07:00

Ooit was ik in een vluchtelingenkamp in de buurt van Ramallah. Ik was er met een uitwisseling van journalistiek-studenten en we brachten een paar dagen door in Jeruzalem, waar wij praatten met Israëlische studenten, die de Palestijnen nazi's noemden en in Ramallah, waar wij praatten met Palestijnse studenten, die zeiden dat zij in concentratiekampen woonden. Voor zover de genuanceerde journalistiek.

De omstandigheden in het vluchtelingenkamp waren beroerd, wat ook niet zo gek is want het staat er al sinds 1948. Dat vond ik raar. Die Saudi's schonken miljoenen aan de Palestijnen voor moskeeën, dan konden ze toch zeker ook wat huizen neerzetten? 'Zodra wij hier een huis bouwen, laten we aan de Israëli’s zien dat wij niet meer van plan zijn terug te keren. Dat nooit,' was kort gezegd het antwoord. En wordt nu dus de derde generatie kinderen geboren die nooit hun thuisland hebben gezien.

Ik moest aan Ramallah denken in het dorp Sheklashifer, in het zuiden van Ethiopië. Iedereen in dit dorp werkt mee aan de productie van de borden waar de injera op wordt gebakken, de Ethiopische pannenkoek die bij elke maaltijd wordt geserveerd. Elke dag hakken zij klei uit de grond, verslepen het met twee gammele ezels naar hun dorp en boetseren er reusachtige borden van. Niet omdat iedereen het nou leuk vindt om te doen, maar omdat zij allemaal Waleyta zijn, een minderheid in het zuiden van Ethiopië, waar door andere volkeren op neer wordt gekeken. Niemand anders wil injeraborden bakken: het werk is zwaar en levert weinig op. De enige activiteit met een grote winstmarge, de verkoop van de injeraborden op de markt, is in handen van de dominante Sidama.

De meeste Waleyta leefden in simpele plaggenhutten, waar zij op de grond slapen, omringd door injeraborden die te drogen hangen. Op de veranda van het enige huis in het dorp zat een jongen van een jaar of tien een injerabord te boetseren. Trots kwam de vader naar buiten, die zich voorstelde als Zenebe Mendedu en vertelde dat zijn zoon al sinds zijn zesde borden maakt. Geld voor school is er niet; alle schamele opbrengst van de borden ging naar de bouw van het huis. Ik vroeg hem waarom hij als enige in het dorp een huis had. 'Iedereen denkt dat dit tijdelijk werk is, en dat ze vroeg of laat wel kunnen vertrekken uit dit dorp. Ik denk het niet. Daarom heb ik dit huis gebouwd. Voor mijzelf, en voor mijn kinderen. En hun toekomstige kinderen ook denk ik,' antwoordde Mendedu, wijzend naar zijn met klei besmeurde zoontje die met geroutineerde bewegingen begon aan een nieuw injerabord.

Zomergasten top 43. #36

2010-06-21T08:57:00.000-07:00

Hugo Brandt Corstius in Zomergasten (1997)

Vandaag een fragment uit Zomergasten, een reeks interviews die de VPRO elke zomer uitzendt, waar gasten hun favoriete beeldfragmenten laten zien. Wim T. Schippers interviewt de columnist en wetenschapper Hugo Brandt Corstius. Lady D. is net verongelukt, en de uitzending wordt voortdurend onderbroken door de NOS. Brandt Corstius maakt een profetische opmerking...

Zomergasten top 43. #37

2010-06-20T05:33:00.000-07:00

White Man's Burden (1995)

Een klassieke film over rassendiscriminatie en klassenverschillen. Een koerier in dienst van een rijke zakenman ziet per ongeluk de vrouw van de zakenman naakt uit de douche lopen, wordt ontslagen etcetera.

Bijzondere is dat alle rollen die normaal worden gespeeld door een blanke worden gespeeld door donkere acteurs en vice versa. Dus de koerier die ergens woont in een achterbuurt wordt gespeeld door John Travolta. Effectief middel, film is zeer aan te raden. Bij gebrek aan goede fragmenten, hier de trailer en een scene bij de rijke familie aan het diner.

Zomergasten top 43. #38

2010-06-19T09:57:00.000-07:00

Het Rad van Fortuin is een formule, een format. Alle Raderen van Fortuin, alle formules, zouden op elkaar moeten lijken, maar dat is natuurlijk niet zo. En dat maakt het zo fascinerend. Formats in het buitenland combineren het vertrouwde met het vreemde. Polje Tsjoedes, het Russische Rad van Fortuin heeft ook een rad en een charmante assistente die de letters omdraait, net zoals in Nederland ooit het geval was. Maar daar houden de overeenkomsten op.

In 1990 ging Polje Tsjoedes in de lucht, als een van de eerste spelprogramma's. Net als bij zijn Nederlandse broertje ging het om het raden van woorden en het winnen van prijzen. Maar de afgelopen vijftien jaar is het programma geëvolueerd tot een uniek Russisch programma. De schaamteloze sluikreclame binnen het programma is een duidelijk verschil, maar in een land waar zelfs straatnaambordjes zijn gesponsord verbaast dit niet.

Het huidige Rad van Fortuin gaat niet meer om het raden van woorden, en nog minder om het winnen van prijzen. De woorden zijn simpele vijfletterwoorden, maar in een uitzending van een uur worden er met moeite vier geraden. De score wordt niet bijgehouden, en de prijzen worden weggemoffeld. Alles draait om de kandidaten en de presentator.

Presentator Leonid Jakoebovitsj, die het programma sinds 1991 presenteert, wordt aanbeden door de Russische televisiekijker. Zijn uiterlijk is een kruising tussen Hans Kazan en Ted de Braak. De kandidaten van de uitzending van afgelopen vrijdag kwamen onder meer uit Basjkortostan en Magadan in het Verre Oosten. Een kwam er zelfs uit de voormalige sovjetrepubliek Oekraïne. Voor de vorm werd er even aan het rad gedraaid, en toen kon het echte vermaak beginnen: het geven van cadeaus. Alle kandidaten nemen namelijk iets mee uit hun regio en zetten het op het rad. Daarbij worden alle cadeaus uittentreure toegelicht en besproken. Russen houden van ellenlange gesprekken, en dat is terug te zien in het programma.

Wat begon als een aardigheid is uitgegroeid tot het belangrijkste onderdeel van de show. De oogst van afgelopen vrijdag bevatte onder andere: een vaas, een zelfgebakken taart, een schilderij, skeelers, een Basjkirische hoed (op het hoofd van de presentator gezet), een mand met bier, een complete honingraat, hapjes gemaakt in de fabriek van een van de deelnemers (plus fles wijn 'van de directeur'), een keu ('We hebben gehoord dat u van biljarten houdt, meneer Jakoebovitsj'), een vossenbontje en vier enorme vijfliter-weckflessen met ingemaakte kersen.

De kandidaat uit Oekraïne maakte het helemaal bont: zij zette een mand met jonge eendjes, een dood speenvarken en een fles zelfgemaakte wodka op het rad.

Waar iedereen natuurlijk een slokje van nam. En passant kwamen twee kinderen van kandidaten opdraven om een liedje te zingen en een versje te zeggen, proberend het gekwaak uit de mand met eendjes te overstemmen. Toch een verschil met onze vroegere RTL-versie. Moeilijk voor te stellen: Hans van der Togt die een glas zelfgebrouwen wodka achterover slaat terwijl op het rad een dood varken rondjes draait.

(deze tekst stond eerder in Trouw)

Zomergasten top 43. #40 & #39

2010-06-17T03:04:00.000-07:00

Michel Gondry is een van de grootste creatieve genieën van deze tijd. De stijl van Gondry is op het eerste gezicht kinderlijk, maar niets wat hij maakt is eenvoudig. Bijna al zijn films zijn favorieten van mij: Eternal Sunshine of the spotless mind, Be kind rewind en Human Nature, met script van Charlie Kaufman. In Human Nature wordt een soort Tarzan-wilde 'Puff' opgevoed door een gestoorde professor (Tim Robbins). Om te beginnen met tafelmanieren (de professor probeert al langere tijd muizen tafelmanieren bij te brengen, dat fragment kon ik niet vonden op youtube). Hier komt Puff voor het eerst uit zijn kooi:

Het ziet er allemaal kinderlijk uit, maar de film zet je aan het denken, zonder je te dwingen waar je aan moet denken. Gondry heeft ook een hoop mooie videoclips gemaakt. Voor een overzicht kan ik deze DVD aanraden: http://www.michelgondry.com/ProductDetails.asp?ProductCode=DVD1-660200307028

Zijn carriere heeft hij gedeeltelijk te danken aan de samenwerking met Björk, om te beginnen met Human Behaviour. Dit is Army of me:

De mooiste videoclip vind ik Around the World van Daft Punk, waar elke danser een ander muziekinstrument voorstelt:

Dit is misschien nog wel leuker, hier vertelt Gondry hoe de video tot stand is gekomen:

De wereld kan meer Gondrys gebruiken!

Zomergasten top 43. #41

2010-06-15T05:34:00.000-07:00

Simpel en mooi filmpje met onverwacht eind. Ik zag het niet aankomen in ieder geval. Let niet op de zwijmelmuziek.

Hier de losse link: http://www.youtube.com/watch?v=zVNTdWbVBgc

Jelle - praat met een vrouwenbesnijder

2010-06-15T02:47:00.000-07:00

'Ergens in het dorp schijnt een onbesneden vrouw rond te lopen,' vertelt de 60-jarige Dashuri Naro. Alle omstaanders die tijdens het gehele gesprek zich om ons heen dringen, privacy bestaat niet in Afrika, lachen. Een vrouw die zich vrijwillig onbesneden laat, moet je je voorstellen!

Ik ben in het dorp Remeda in het zuiden van Ethiopie. In de hut van Naro om precies te zijn. Bij de hut is een veldje met valse bananenboom, waar een soort brood van wordt gemaakt. In de laatste veertig jaar besneed zij meer dan achtduizend meisjes. 'Hier in het zuiden valt het nog mee hoor, wij snijden de clitoris eraf. In het noorden, in de buurt van Somalie, naaien ze ook nog eens een gedeelte van de vagina dicht .'

Dashuri vertelt op licht beschaamde toon over haar praktijk, maar niet omdat ze dat voelt, maar omdat ze afleest aan mijn gezicht wat ik ervan vind: een goede journalist oordeelt niet en relativeert alles, maar iedereen heeft zijn grenzen. Met tegenzin vertelt ze over haar praktijk. Dat het sinds een paar jaar verboden is en streng wordt bestraft. Hoe zij binnen een paar seconden, met een scheermesje en zonder verdoving een meisje, vaak van rond jaar of zes, beroofde van seksueel genot voor de rest van haar leven. Dat dit al sinds mensenheugenis gebeurt. En dat het, in tegenstelling tot wat wij in het Westen denken, niets te maken heeft met geloof. De meerderheid van de Ethiopiërs in het dorp is protestant, een paar zijn Ethiopisch orthodox. Niemand is moslim. Maar goed, het is tegenwoordig nu eenmaal goed gebruik om de Islam overal de schuld van te geven, dus ook vrouwenbesnijdenis.

Waarom werden vrouwen eigenlijk besneden? Iemand uit de luisterende menigte mengt zich in de discussie: 'Omdat onbesneden vrouwen snel geëmotioneerd raken en met keukengerei gaan gooien!' De rest van de groep knikt instemmend. En hoe staat het dorp er nu dan voor, sinds er al een paar jaar geen meisjes meer besneden worden? Nou ja, officieel dan, want nog steeds melden meisjes zich vrijwillig bij de hut van Naro. De oude vrouw moet even nadenken: 'Dat valt eigenlijk wel mee. Ik denk dat onze tradities niet juist waren.' Ik kan moeilijk aan haar gezicht aflezen of ze het meent. Zij doet haar verhaal in het Sidama, dat naar Amhaars en dan naar Engels wordt vertaald, dus dat is ook niet al te betrouwbaar.

Bij het wegrijden uit het dorp wijst iemand ons op de vrouw die zich vrijwillig onbesneden liet. Ze loopt hand in hand met haar man langs de weg met een bundel valse bananenbladeren op haar hoofd. Terwijl het hele dorp zwaait naar de auto met die rare lange blanke en een roedel kinderen achter ons aan rijdt heeft de man alleen maar oog voor zijn vrouw.

Zomergasten top 43. #42

2010-06-14T09:09:00.000-07:00

Beyoncé - Single Ladies (Sony 2008)

Superieure videoclip. Sexier dan alle bitches en ho's van alle cliché hiphop-videos bij elkaar. Simpel en elegant gemaakt. En gewoon een goed nummer (ik luister nooit naar teksten overigens).

Voor I-phones: http://www.youtube.com/watch?v=FyHVQT8aIBM

Zomergasten top 43. #43

2010-06-13T13:11:00.000-07:00

'Crumb' (1994) van Terry Zwigoff over de geniale en gestoorde (gaat bijna altijd samen) striptekenaar Robert Crumb. Had het liefst de scene willen laten zien waar zijn broer vertelt over het lint dat hij elke dag doorslikt - en weer uitpoept, maar die kon ik niet op youtube vinden. Dit wel:

Als je tijd hebt, kijk nog eens naar de hele documentaire http://www.imdb.com/title/tt0109508/. Over de geneugten van een dysfunctionele familie. In dit genre kan ik ook aanbevelen: Sunshine Cleaning http://www.imdb.com/title/tt0862846/

Jelle – verzint een dieet

2010-06-08T02:13:00.000-07:00

Voor het eerst in mijn leven heb ik een buikje. Ik heb hem gekweekt in de maanden nadat ik mijn rug brak en weinig bewoog. Daar was ik in eerste instantie erg blij mee, want de eerste 31 jaar van mijn leven was ik een mager skelet. Vroeger at ik voortdurend alles en in onbeperkte hoeveelheid, het maakte toch niet veel uit, dikker werd ik er niet van. Maar ik merk dat ik tegenwoordig oplet hoeveel ik eet, en wat.

De sleutel voor het afvallen heb ik ontdekt in Ethiopië. Dat klinkt heel cynisch, want iedereen heeft bij Ethiopië associaties met kinderen met opbollende buikjes door hongeroedeem, met grote bruine oogjes waar vliegen omheen zwermen, liggend op een kale stoffige vlakte. Het geeft niet dat u die associaties hebt, ik had ze zelf ook. Het beeld van Ethiopië is nou eenmaal dat van de Live Aid inzamelingsactie in de jaren ‘80 (onlangs kwam de BBC met het nieuws dat door de opbrengst van de actie de oorlog alleen maar langer heeft geduurd). Veel landen hebben last van een onterecht slechte reputatie, maar Ethiopië spant de kroon. Het mag dan nog wel een arm land zijn, maar er is echt geen hongersnood. En er mogen dan wel stoffige vlaktes zijn, een groot deel van het land is schitterend groen en vruchtbaar.

En het eten is er geweldig. Al het eten wordt geserveerd bovenop injera, een soort pannenkoek. Het is de bedoeling dat je met je rechterhand (je linkerhand is ergens anders voor) een stukje van de pannenkoek afscheurt, en samen met wat vlees of groente in je mond stopt. De pannenkoek is tegelijkertijd je bord en je bestek.
Het viel mij op dat ik na een lunch met de injera totaal geen honger meer had.

De hele week lunchte ik, en at ik ’s avonds niks. Terug in Nederland heb ik diepgravend onderzoek gedaan naar dit fenomeen (lees: ik heb Wikipedia geraadpleegd). Wat bleek: de injera is gemaakt van teff, een soort gewas. Teff is rijk aan langzaam verteerbare complexe koolhydraten die heel erg langzaam door je lichaam worden afgebroken. Dat verklaart het volle gevoel. En het verklaart ook het succes van de Ethiopische marathonkampioen Haile Gebrselassie (dat en het feit dat hij altijd te laat was voor school en het hele end moest rennen).

Dus iedereen die van zijn of haar buikje af wil, hier mijn advies: ga overdag naar een Ethiopisch restaurant en bestel een injera (mijn favoriet: met kitfo, een soort rauw vlees), en u hoeft de rest van de dag niet meer te eten. Die tijd kunt u nu besteden aan andere dingen, bijvoorbeeld een trendy boekje schrijven genaamd ‘het teff dieet’. Dan bent u niet alleen kilo’s armer, maar ook euro’s rijker.

Jelle Brandt Corstius – grijpt naast het pluchen zeepaardje

2010-05-28T07:57:00.000-07:00

Lang heb ik geklaagd tegen vrienden over Nederland. Wat mij het meest beklemt, en waarom ik om de zoveel tijd wegvlieg en nu bijvoorbeeld in Ethiopië zit, is dat Nederland af is. Elke vierkante kilometer heeft een bestemmingsplan. En als er al een bos staat, dan is het de bedoeling dat daar een bos staat. Ik mis de loze ruimte, waar zoveel van is in Rusland. Niet lang geleden las ik het berichtje van een jogger die net buiten Moskou in een bos was gaan hardlopen. Een Russisch bos, dus onmetelijk groot, en zonder bordjes. Hij raakte de weg kwijt en ging uiteindelijk dood van de honger.

Dat is wat ik mis in Nederland, wilde plekken en gebouwen zonder duidelijke bestemming. Daarom ben ik zo opgetogen dat ik de pier van Scheveningen heb ontdekt. Op Tweede Pinksterdag was ik met een vriendin op bezoek was bij een vriend in Den Haag, en we doken in de koude Noordzee en aten slibtongetjes (we hadden zoveel lol dat ik mijn Trouw-column vergat te schrijven, waarvoor nog mijn welgemeende excuses). Enfin, we besloten een stukje de pier op te wandelen. En het was alsof ik terug was in Rusland. Het schijnt dat Van der Valk twintig jaar geleden de pier voor een gulden op de kop heeft getikt. En sindsdien heeft van der Valk ongeveer een gulden, maximaal een euro gestoken in de renovatie. De pier is namelijk een majestueuze ode aan het verval.

De pier is bedekt met krakende houten latten, waar af en toe een gapend gat in zit. Halverwege heb je het – gesloten – Schateiland waar een piraat voor staat met een hoed die tot de rand is gevuld met meeuwenkak. Aan het eind van de pier kan je omhoog klimmen in een bungeejump-toren (‘vanwege technische redenen gesloten’). Bovenop de toren staan hangjongeren te tongen tussen lege blikjes Fernandes en verkeerd gespelde graffiti.

Climax van de pier is een – werkend – casino met fruitautomaten en een enkele bejaarde. In het midden van de zaal staat een glazen hok. Het is de rookruimte. Een ongelukkig ogende man stond er moederziel alleen aan een sigaret te lurken, in zijn zak voelend naar nog wat munten voor de fruitautomaat.
Teruglopend op de pier, bij een grijpautomaat – waar wij natuurlijk naast het pluchen zeepaardje grepen – hing een billboard met grootse plannen voor de pier. Er zou onder meer een 4-sterrenhotel moeten verrijzen. Bij deze doe ik een oproep aan de familie van der Valk: doe het niet! Laat de pier zoals ie is! Nederland heeft veel te weinig plekken zonder duidelijke bestemming, dat maakt de pier van Scheveningen zo uniek.

Jelle Brandt Corstius – luistert naar zijn timmerman

2010-05-18T04:08:00.000-07:00

Samen hadden wij alle boekenplanken zes trappen naar mijn nieuwe appartement omhoog gezeuld. En de zaagmachine, en de werkbank, en de industriële stofzuiger. Uitgeput stonden we bovenaan de trap. Ineens sloeg Ivan zich hard voor het hoofd en schreeuwde iets in het Bulgaars wat ik niet verstond, en dat was waarschijnlijk maar goed ook. ‘Ik ben mijn belangrijkste instrument vergeten,’ zei Ivan en liep met plezier nogmaals de zes trappen om zijn pakje sigaretten te halen.

Ivan komt uit Bulgarije en vertimmert al enige weken mijn huis. Vroeger deed ik het klussen zelf met een vriend, maar wij hebben allebei de slechte eigenschap om genoegen te nemen met een werkblad dat gammel is, of een keuken met een deurtje te weinig. Nu wilde ik voor de verandering alles goed aanpakken, en was ik getipt over een timmerman met gouden handjes. Pièce de résistance zijn veertien enorme zwevende boekenplanken, die wonderwel tussen mijn scheve Amsterdamse muren hangen. Ivan is het bewijs van een goed werkende EU.

Voor het werk moesten er een paar sigaretten worden gerookt, dus stonden we samen op mijn minuscule balkonnetje. Ik vertelde over mijn mislukte reis naar Bulgarije, die ik een paar jaar geleden met een vriend ondernam. Hoe wij op de grens met Servië en Bulgarije tussen een horde Turken terechtkwamen die uit heel Europa onderweg waren naar hun moederland. En hoe wij, na drie uur dringen tussen de andere auto’s door de Bulgaarse grenswacht werden teruggestuurd omdat wij de verkeerde papieren hadden. Omkopen ging niet, dat is dan weer slecht van de EU. Uiteindelijk hadden wij een leuke vakantie in Servië en Montenegro. Per slot van rekening maakt het niet zo veel uit waar je naartoe gaat, zolang je maar gaat.

Ivan vertelde dat hij deze zomer hoopte zijn familie in Bulgarije te bezoeken. De afgelopen vier jaar had hij zijn zomervakantie opgeofferd aan een bouwproject in de buurt van Veliko Turnovo, de oude hoofdstad van Bulgarije. Elke zomer timmerde hij verder aan een huis, een soort showmodel, dat mensen op andere plekken konden laten bouwen. Het huis werd precies opgeleverd in de week dat de Lehman Brothers failliet gingen en de crisis begon. Sindsdien staat het huis te koop. De kans is klein dat er nog meer huizen worden gebouwd. De kans is sowieso klein dat dit huis nog wordt verkocht. ‘Misschien moet ik gewoon het huis slopen en de grond verkopen,’ zei Ivan sip, terwijl hij zijn derde sigaret aanstak. Crisis of niet, ik vind het niet terecht dat een timmerman met gouden handjes zijn meesterwerk niet kan verkopen. Iemand interesse?

Jelle Brandt Corstius – ontsnapt uit de VIP-ruimte

2010-05-12T03:13:00.001-07:00

Het afgelopen weekend bracht ik in Warschau door, waar ik op bezoek was bij een vriend die daar werkt op een advocatenkantoor. Ik zou willen zeggen dat ik veel van Warschau heb gezien, maar dat is niet zo. Mijn kennis rond Warschau beperkt zich voornamelijk tot de verschillende VIP-ruimtes die de stad rijk is.
Het begin was nog veelbelovend. Met de vriend belandde ik in een restaurant, een voormalige slagerij. De voormalige slager had er ook een baantje gekregen: wie er steak tartare bestelt krijgt bezoek van de slager met een trolley. Voor je neus hakt hij het vlees eigenhandig tot moes. Een aardige mevrouw, misschien de vrouw van de slager, heeft ook een trolley met zelfgestookte drank in alle soorten en maten.
Maar toen was het gedaan met de eenvoudige gezelligheid. Na ons bezoek aan het restaurant zouden wij afspreken met een collega van mijn vriend, een Pool genaamd Tadeusz. Alles wat de jongen aanhad was van Gucci of Hugo Boss, en hij vertelde graag waar hij alles gekocht had. En hoeveel het gekost had. Hij had een harde en volstrekt ongeloofwaardige lach, die hij op de raarste momenten ten gehore bracht. Tadeusz nam ons mee naar een club, waar wij achterin de zaal langs een boomlange uitsmijter werden geloodst. Dit was de VIP ruimte, waar de jonge elite van Warschau rondhing. Zij keken uit over de rest van de Warschause menigte die aan de andere kant van het koord dansten.
De volgende ochtend lunchten wij in het Mariott hotel, dat Tadeusz voor een gedeelte had afgehuurd. ‘Dit is de VIP afdeling,’ was zijn toelichting. Ik deelde de tafel met twee geblondeerde en verveelde fotomodellen. Die avond sleepte hij ons mee naar twee clubs. In de laatste club was het net zo saai en nep als de andere VIP ruimtes waar ik het weekend doorbracht. Toen deed ik iets wat nooit eerder in de geschiedenis van rijk Warschau is gebeurd: ik stapte over het koord en mengde mij tussen de dansende Polen, die het aanzienlijk meer naar hun zin leek te hebben. Tadeusz, bezorgd over mijn gevaarlijke verblijf in de wildernis liep met mij mee. Hij deed alsof hij danste en liet zijn harde neplach horen, maar keek intussen schichtig om zich heen. Na ongeveer twintig seconden liep hij terug naar de VIP-ruimte, veilig aan de andere kant van het koord.
Over twee weken zal hij de bruiloft van mijn vriend bezoeken in Nederland. Hier zal hij het nog moeilijk krijgen. Ik stel voor dat Tadeusz een Japans kamerscherm meeneemt zodat hij, waar hij ook is, zijn eigen VIP-ruimte heeft.

Jelle Brandt Corstius - trekt te vroeg conclusies

2010-05-05T06:48:00.000-07:00

Karel van het Reve schreef ooit dat vakantiegangers vaak denken dat wat zij daar als toerist meemaken representatief is voor het land dat zij bezoeken. Zo maakte ik ooit een reis naar Zweden. Het was een kanotocht vanuit het Zweedse Arvika naar het Noorse Lillehammer. Als je dorst kreeg van het kanoën pakte je een lege mok die in de kano lag en haalde hem door het water en dronk je het op. Soms kan het leven heel erg eenvoudig zijn.

Op een ochtend hadden we ergens aangelegd en ik ging wat door het bos wandelen. Ik verdwaalde en kwam na een uurtje lopen bij een klein huisje terecht. Achter het huisje zwom een vrouw van een jaar of zeventig in een meertje. Ze zwaaide vriendelijk, en ik riep dat ik verdwaald was. Ze zwom naar de kant en klom spiernaakt de oever op. Ze wees mij de weg naar de rivier waar mijn kanovrienden op mij zaten te wachten.

Dat zij spiernaakt voor mij stond, was voor haar geen reden om het gesprek te stoppen. Ze vertelde dat zij sinds haar 20e in dit huisje in het bos woonde, en al veertig jaar, elke dag in de ochtend een duik maakte. 'En als ik binnenkort dood ben wil ik graag onder die spar daar begraven worden,' voegde ze er aan toe. Lang heb ik door dit voorval gedacht dat Zweden bevolkt wordt door bejaarden die 's ochtends naakt in een meertje duiken en onder een spar begraven willen worden.

Dit weekend had ik Zweeds bezoek, en zij moest hard lachen om mijn conclusie. Later op de dag zochten we een plekje op een grasveldje in een park in Amsterdam. We zaten midden in een verhitte discussie over de oorsprong van de kaasschaaf (die komt uit Nederland natuurlijk) toen een man met een morsige en volle Dirk-tas naar ons toe kwam lopen. Hij bleef staan voor het Zweedse bezoek, riep heel erg hard 'Vuile hoer!' en liep weer rustig door, alsof er niets was gebeurd. Toen ik haar vertelde wat de man naar haar had geroepen keek ze geschokt voor zich uit. Nu is zij weer in Zweden, en ik ben benieuwd of zij denkt dat Nederland is bezaaid met mannen met morsige Dirk-tassen die 'Vuile hoer' roepen tegen nietsvermoedende meisjes in parken.

In: Trouw 04/04/10

Jelle Brandt Corstius – fietst nooit door de Velsertunnel

2010-04-12T11:40:00.000-07:00

Om mijn vader ongeduldig te noemen is zacht uitgedrukt. Ongeduldig ben je als je er niet tegen kan als dingen wat langzamer dan normaal gaan. Mijn vader is altijd ongeduldig, zelfs al gaan dingen sneller dan normaal. Een keer in het jaar maken wij samen een fietstocht. We hebben dan eerst de meest wilde plannen: Frankrijk, Denemarken en Groenland komen langs. Uiteindelijk wordt het altijd toch maar weer de Achterhoek.
Eenmaal in de Achterhoek is het het principe van mijn vader om door alle rode stoplichten heen te fietsen die wij op onze tocht tegenkomen. Hij is zichtbaar teleurgesteld als het licht op groen is. En hij is zichtbaar blij als het licht op rood staat en hij een drukke provinciale weg mag oversteken, vol met auto’s die toeteren en op het laatste moment remmen.
Het levert hem uiteindelijk helemaal niets op, want aan de overkant moet hij toch wachten tot het licht op groen springt en ik naar de overkant fiets. En toch blijft hij het doen, bij elk stoplicht. Misschien dat wij daarom elk jaar naar de relatief stoplichtarme Achterhoek gaan, bedenk ik mij nu.
Het is een vervelende situatie, maar ik weet dat hij zich nog inhoudt. Ooit toen hij in zijn eentje een tochtje maakte fietste hij over de vluchtstrook van de snelweg. Door de Velsertunnel. Toen ik hem vroeg waarom antwoordde hij: ‘Het was de kortste route’.
Zaterdag vlieg ik met mijn vader naar Amerika, waar mijn zus woont. Een week in Amerika is natuurlijk andere koek dan twee dagen fietsen in de Achterhoek. De laatste keer dat ik met mijn vader in een vliegtuig zat was ik nog jong. Toen was reizen altijd een zenuwslopend drama. Het begon altijd al bij het afgeven van de bagage. Dat deden wij niet want ‘het scheelde tijd bij de bagageband’. Dus zaten wij altijd met onze koffer voor ons geklemd en de benen omhoog.
Ik vreesde dus voor het ergste. Maar sinds wij onze plannen hebben gemaakt is mijn vader een oase van rust. Ja, op die bagage kunnen we toch wel even wachten? Nee, het maakt hem niet uit hoe laat wij vliegen. Of in welk hotel we zitten. Of hoe we van New York in Boston komen, waar mijn zus woont. En ‘Waarom zouden we nu al een treinkaartje kopen? Als we gewoon naar het treinstation gaan en de eerste de beste trein nemen hoeven we ons ook niet te haasten.’ Met als uitsmijter: ‘Regel jij het maar, ik vind alles best’. Ik dacht dat ik na 32 jaar wel had geleerd dat mensen in essentie niet veranderen. Ik hoop dat ik geen gelijk heb.

In: Trouw 12 april 2010

Jelle Brandt Corstius – geeft antwoord

2010-04-05T09:21:00.000-07:00

Dit is een antwoord op alle mensen die mij in de afgelopen twee jaar, via Twitter, mail en op straat, al dan niet onder begeleiding van fysieke bedreigingen, één vraag stelden: waarom laat je alleen maar negatieve dingen zien over Rusland?

Meestal zijn het Russen die in Nederland wonen (al zitten er ook wat mannen tussen die – geheel toevallig – met een Russin zijn getrouwd). Ik moet erbij zeggen dat het om een fractie gaat; de meeste Russen in Nederland die ik spreek zijn wel degelijk te spreken over mijn columns en de serie, al is het wel pijnlijk om te zien. En laat ik er ook bij zeggen dat de Russen die mij die vraag stellen een bewonderenswaardige hoeveelheid vaderlandsliefde bezitten, iets waar wij in Nederland nog iets van kunnen leren (al gaan die bedreigingen wat ver).

Dan nu mijn antwoord. Ik ben vijf jaar correspondent in Rusland geweest voor Trouw, en heb zojuist twee series afgerond voor de VPRO met Rusland als onderwerp. Ik zat daar niet als reclamemaker of reiziger, ik zat daar als journalist. In de journalistiek ben je op zoek naar zaken die ertoe doen , en naar veranderingen. Vaak zijn de dingen waar journalisten geïnteresseerd in zijn, niet prettig. Sla maar eens een willekeurige Nederlandse krant open en tel het aantal positieve berichten. Je zult er niet veel tegenkomen.

Het zal niet anders zijn voor een Russische correspondent in Nederland. In Rusland moest ik eindeloze discussies voeren over Geert Wilders, Theo van Gogh, euthanasie, prostitutie en soft drugs. Allemaal onderwerpen waar ik in het dagelijks leven weinig aan denk. Het is niet anders; dit is wat voor buitenlanders nieuwswaardig is aan Nederland.

Dan nog iets. Het is ook de taak voor de journalist om altijd alle partijen aan het woord te laten, hoor en wederhoor toe te passen. In 99 van de 100 gevallen lukte dat niet, omdat de ‘tegenpartij’ niet wilde praten. Wat wij allemaal geprobeerd hebben: filmen op een hypermoderne afdeling in de GAZ-fabriek, voor de aflevering over de stervende Russische automobiel industrie; nieuwe veiligheidscontroles in een chemische fabriek een vervuilde stad van Rusland; legerhervormingen en groeiende wapenindustrie in de aflevering over het leger; de nieuwe overheidscampagne in de strijd tegen alcoholisme in een uitzending over alcohol; en voor de krant: tijdens de oorlog in Ossetië verslag doen vanaf de Russische zijde in plaats van de Georgische; en zo kan ik nog enkele alinea’s doorgaan. Een eindeloze stroom aanvragen, faxen en smeekbedes kregen allemaal hetzelfde antwoord: njet.

Ik snap het ook wel dat jullie met die vraag zitten. Jullie komen namelijk uit Rusland, het paradijs van de goed nieuws televisie! De eerste maanden van de kredietcrisis kregen de Russische zenders instructie het woord crisis niet te gebruiken, tenzij het over Amerika ging. Na de aanslagen in de metro van Moskou duurde het drie uur voordat het nieuws er serieus aandacht aan besteedde. En als er echt niet aan te ontkomen valt aan slecht nieuws, worden er beelden uitgezonden van Poetin die een stel bijeengeraapte ondergeschikten uitfoetert. Dit volgens het oude Russische adagium: De tsaar is goed, zijn adviseurs zijn slecht.

Het is nog een reliek uit de Sovjet-Unie om het naar buiten brengen van treurige, maar nieuwswaardige feiten, te beschouwen als het tonen van vuile was. En helaas is dat na een korte periode van persvrijheid in de jaren negentig, nu weer zo. De Russische collega’s die nog dapper genoeg zijn om de waarheid op te schrijven worden geïntimideerd in het beste geval en vermoord in het slechtste geval.

Een aantal van de klagers ondertekenden hun brief met ‘Patriot’. Maar de echte patriotten zijn de mannen en vrouwen die in mijn serie en in de stukjes voor Trouw zo dapper zijn geweest om eerlijk te vertellen hoe het is. Een 80-jarig vrouwtje op een demonstratie. Een man die vertelt over ontvoeringen door de Russische geheime dienst in Ingoesjetië. Een vrouw die vertelt over een journalist die ernstig in elkaar werd geslagen omdat hij schreef over illegale boomkap door de lokale regering. Een moeder wiens zoon zich had opgehangen omdat hij de ontgroeningen in het Russische leger niet meer aankon. Dit zijn de mensen die begrijpen dat je problemen niet moet wegstoppen, maar juist naar buiten moet brengen. Dit zijn de mensen die iets willen veranderen.

Ik hoop dat alles nu wat duidelijker is. Als jullie nog steeds vinden dat ik de waarheid verdraai en Rusland fantastisch is: dan ga je toch lekker terug naar Rusland? En houd dan toch maar dat Russische paspoort voor jullie zonen aan. Het schijnt namelijk geweldig leuk te zijn in het Russische leger.

Jelle Brandt Corstius – fluit nooit binnenshuis

2010-03-23T06:15:00.000-07:00

Zo weinig geschreven wetten en regels er in Rusland zijn, zoveel ongeschreven regels en wetten. Mijn introductie van het enorme en complexe ongeschreven regelsysteem in Rusland was pijnlijk. Ik was in de stad Samara, met mijn toenmalige vriendin op bezoek bij haar omaatje (overigens is de energieprijs in Rusland zo laag dat dit omaatje de hele dag een gaspit brandend hield. Dat bespaarde lucifers).
Ik had voor de oma een grote bos rozen gekocht. Goede binnenkomer, zou je denken als Nederlander. Mooi niet dus. In de bos zaten tien rozen. Maar even aantallen bloemen gebruik je alleen voor de doden. Omaatje loste het diplomatiek op door er een roos uit te halen en aan mijn vriendin te geven.
De bloemen openden een geheime wereld van tradities en gebruiken, met als belangrijkste thema’s geld en de dood. Nooit boven de drempel de hand schudden. Een vork die van tafel valt betekent: onverwacht bezoek. Een lege fles zet je altijd op de grond. Op de doden klink je nooit met je glas. Als twee mensen dezelfde voornaam en vadersnaam hebben mag je tussen hen in gaan staan en een wens doen.
En, een hele belangrijke en bijna niet uit te rammen: binnen mag je nooit fluiten. Als je bij iemand op bezoek fluit, dan zal de gastheer al zijn geld kwijtraken. Ooit zaten wij met de tv-ploeg in een hotel in Magadan. De cameraman was in zijn hotelkamer aan het fluiten. Ogenblikkelijk klopte de receptioniste op zijn deur. Of hij alsjeblieft op wilde houden, iedereen zou zijn geld kwijtraken.
Het leek mij wel aardig iets met die tradities te doen, dus gingen wij op bezoek bij wat Russen in de stad Vologda. Ik ging ervan uit dat ik na vijf jaar toch wel alle ongeschreven regels zou weten. Maar aan tafel bij het echtpaar, met een glas zelfgestookte drank in de hand, werd mij gevraagd als laatste in het gezelschap met de vrouwen aan tafel te proosten. Want een vreemde man proost altijd het laatst. Anders is iedereen zijn geld kwijt. Logisch toch?
En ik leerde een hele mooie regel, die ze wat mij betreft in Nederland ook in mogen voeren: als je de glazen klinkt met de gast, terwijl hij nog niet het glas heeft geheven betekent dit: we hebben genoeg van je, ga weg! Ik denk niet dat ik ooit alle ongeschreven regels zal kennen, daar moet je Rus voor zijn. Het rare is: na vijf jaar wonen in Rusland heb ik het idee dat ik nog minder van het land begrijp dan toen ik er ging wonen.

In: Trouw 23/03/10

Bliksemactie Amnesty

2010-03-15T03:16:00.000-07:00

WOMAN FORCIBLY HOSPITALIZED IN RUSSIA

Yulia Privedennaia, a civil society activist and leading member of a group whose stated aim is to promote a happier society, has been sent to a psychiatric hospital by a Moscow court. Independent psychiatrists say that there was no basis for hospitalizing her. Amnesty International believes she is detained solely for exercising her rights to free expression and association.

On 19 February, Yulia Privedennaia, a member of FAKEL-PORTOS (Formation of Altruistic Candidates for the Evolution of People - Poeticized Association for the Elaboration of a Theory of All-People's Happiness) was remanded in the Moscow Serbskii Institute for at least 30 days. She is on trial before the Moscow Regional Court. The prosecution states that she took part in beating the teenage members of the group after they allegedly broke the group's rules by drinking alcohol, that the group members were forcibly held at the premises where FAKEL- PORTOS was based, and that Yulia Privedennaia and other leaders of the organization created an illegal armed group to forcibly maintain order in the organization. Yulia Privedennaia denies all charges. The alleged victims of the beating withdrew their statements in the court saying that police had pressured them into giving statements against the group leaders.

Yulia Privedennaia has been on a police list of wanted suspects since 2000 when a criminal case against the group's leaders was opened. Although she was never in hiding and was an active member of the organization, she was only arrested in May 2008 after she had participated in demonstrations for freedom of expression, against police violence and in support of the political opposition.

In March 2009, at the request of the prosecutor, the Moscow Regional Court ordered that Yulia Privedennaia's mental health be assessed. A state-appointed committee reported to the Court on her mental health, concluding that more assessment was needed. It recommended referring her to a psychiatric hospital in Moscow for an in-patient examination. This was accepted by the Court and upheld by the Russian Supreme Court in January 2010. However, a psychiatrist who reviewed the committee's written findings for Amnesty International stated that "the recommendation for a compulsory period of in-patient examination is disproportionate.

There are no grounds to suspect a serious disorder or any 'dangerousness' in relation to her psychiatric state." This supports an earlier conclusion by an independent psychiatrist that the committee's recommendations "are not scientifically supported".

ACHTERGRONDINFORMATIE

In 2000, four leaders of FAKEL-PORTOS were arrested. They were charged with "organization of or participation in an illegal armed group", "organization of a group activity which involves violence or incitement to unlawful actions", "unlawful deprivation of liberty by an organized group" and "causing physical or moral suffering to another by beating or other methods" - the same charges that Yulia Privedennaia is facing. Two of the four were forcibly detained in a psychiatric hospital and two were imprisoned, even though all alleged victims of the crimes withdrew their statements in the court room saying that they had been pressured into making them by the police.

Yulia Privedennaia spent 70 days in detention after her arrest in May 2008. Initially no restraint measure was imposed on her after release. However, later the court took a written undertaking from her not to leave the place of residence. According to her lawyer, the arrest and detention were carried out with several procedural violations. There have also been several reported violations of the procedure during the trial.

AANBEVOLEN ACTIE: stuur een brief gebaseerd op onderstaande schrijfaanwijzingen

* Expressing concern that Yulia Privedennaia's forced hospitalization amounts to arbitrary detention;
* Urging the authorities to immediately release Yulia Privedennaia from the Moscow Serbskii Institute;
* Calling on the authorities to ensure that Yulia Privedennaia's trial conforms to international fair trial standards.

STUUR UW BRIEVEN NAAR:

Prosecutor of Moscow Region
Aleksandr M. Mokhov
Malyi Kiselnyi per., 5
Moscow GSP-6
107996 Russian Federation
Fax: +7 495 623 68 69
Aanhef: Dear Prosecutor

Prosecutor General of the Russian Federation
Yurii Ya. Chaika
Ul.Bolshaia Dmitrovka, 15a
Moscow GSP-3
125993 Russian Federation
Fax: +7 495 692 17 25
Aanhef: Dear Prosecutor General

Head of Serbskii Institute
Tatiana B. Dmitrieva
M. Kropotkinskii pereulok, 23
Moscow
119991 Russian Federation
Fax: +7 495 637 22 75 / +7 495 637 72 31
Aanhef: Dear Director

STUUR KOPIEËN NAAR:

Ombudsperson of the Russian Federation
Vladimir P. Lukin
Ul.Miasnitskaia, 47, Moscow
107048 Russian Federation
Fax: +7 495 607 74 70

De diplomatieke vertegenwoordiger van de Russische Federatie in Nederland
Zijne Excellentie Dr Roman Kolodkin
Ambassade van de Russische Federatie
Andries Bickerweg 2, 2517 JP Den Haag
Fax: 070-3617960
E-mail: ambrusnl@euronet.nl

Zend de brieven graag zo snel mogelijk. Als u brieven wilt versturen ná 7 april 2010 neemt u dan contact op met het landelijk secretariaat van Amnesty International.

Jelle – had beter niet kunnen feliciteren

2010-03-09T01:07:00.001-08:00

Ik woonde nog maar net in Rusland en belandde met mijn toenmalige vriendin in een bos aan de rand van Moskou (waar ooit een verdwaalde jogger omkwam, maar dat terzijde). We wandelden zomaar wat door het bos.

Op een bepaald punt konden we naar links of naar rechts. Ik vroeg haar of zij naar links of naar rechts wilde. Zij keek mij aan alsof ik van een andere planeet kwam en antwoordde: „Dat maak jij toch uit, jij bent hier de man!”

Later die dag stonden wij in een worstenwinkel, waar een rij mijns inziens identieke worsten lag. De verkoopster vroeg welke worst wij wilden hebben.

Ik wees vol overtuiging naar de tweede worst van links en zei: „Deze worst zal het worden”, en kreeg een goedkeurende blik van mijn vriendin.

In Rusland is de emancipatiegolf nog lang niet aan wal gerold. Mijn ex-vriendin omschreef zich ooit doodserieus als een ’weak lady’, wat een gangbare term is.

Bij een ambassadediner heb ik een Russische vrouw ooit op horen merken: „Ik kan het niet zo goed samenvatten als mijn mannelijke collega, ik ben nou eenmaal van het vrouwelijke geslacht”, wat tot een schok bij de Nederlanders aan tafel leidde.

Een ander beeld dat ik nooit zal vergeten: een vrouw die voor de ingang van een winkel staat met twee tassen, geduldig wachtend tot een man de deur voor haar open zal doen.

Hoogtepunt van het jaar is 8 maart, de internationale vrouwendag die uitbundig wordt gevierd in Rusland. Iedereen krijgt vrij, en de volgende dag worden vrouwelijke collega’s overladen met bloemen en cadeaus.

Op de dag zelf is het absoluut verplicht bloemen te geven aan je geliefde. Als je dat niet doet, is je relatie voorbij.

Het is kunst de bloemen zo vroeg mogelijk te kopen. Als je dat aan het eind van de dag doet kan je hooguit een enkele verwelkte roos krijgen, waar rustig 15 euro voor wordt gevraagd. Niet voor niets heeft de bloemenveiling in Aalsmeer het nooit zo druk als rond 8 maart.

Was ik net gewend aan al die tradities, verhuis ik weer terug naar Nederland. Gisteren feliciteerde ik mijn vrouwelijke vrienden met hun feestdag.

Dat viel niet goed. Een verzameling reacties: „En alle andere dagen is het geen vrouwendag zeker?” en „Je denkt: er is een dierendag, dus moet er ook een vrouwendag zijn?” en, kort maar krachtig ”gore seksist!”.

Ik stel voor: houd de vrouwendag, en introduceer er nog een Internationale Mannendag bij. Dan is iedereen gelijk. En laten we eerlijk zijn: Nederland heeft niet genoeg feestdagen.

In: Trouw 09/03/2010

Jelle Brandt Corstius – koopt toch maar geen bontmuts

2010-03-02T03:59:00.000-08:00

De producer had een nerts op haar hoofd, de geluidsman een wasbeer en de regisseur een bever. We waren op stap in Rusland in het hart van de winter, dus waren zij zo verstandig geweest om een bontmuts te kopen. Ik zat midden in een verhuizing en het enige dat ik in de berg met spullen kon vinden was een flinterdunne muts van H&M, die warm genoeg is voor wat Nederlanders noemen ‘de koudste winter in jaren’, maar lang niet warm genoeg voor de Echte Russische Winter.
Dus gingen wij naar de plaatselijke bontmutsenwinkel. Met een nertsmuts in mijn hand dacht ik al aan de kwade reacties van Nederlandse kijkers. Want bont is moord! Dus kocht ik uiteindelijk een muts van schapenwol en –leer. Want leer is geen moord zoals iedereen weet. Leer groeit ergens aan bomen. Of een koe of een kip doden is minder erg dan een nerts of een zeehond, want die zijn zacht en schattig. Of zoiets.
Met de schapenmuts op ging ik naar een supermarkt om de ingrediënten voor illegale wodka te kopen, die ik die avond met ene Viktor in de Russische stad Vologda ging stoken. Wonderbaarlijk genoeg heb je voor wodka alleen maar suiker en gist nodig (een pakje gist per kilo suiker, voor de geïnteresseerden).
Bij binnenkomst werd gelijk duidelijk waar Viktor zijn zelfgestookte wodka dronk: in het bos, geduldig in de kou wachtend op een dier dat hij neer kon schieten. Viktor was een jager. In de hal hingen diverse nertsen en vossenbontjes, met de pootjes er nog aan. Hij liet mij zijn geweer zien, en stond erop dat ik het probeerde. Toen ik aanlegde vroeg hij mij met het vizier te richten op iemand die in een naburige flat voor het raam stond. ‘Je moet altijd op iets richten,’ was zijn argument.
Hij nam mij mee naar de keuken. Alles op tafel kwam uit het bos: de wodka aangelengd met heerlijke kruiden. De ingemaakte paddenstoelen en augurken. En het piece de resistance: gestoofde elandenlever. Onlangs had Viktor een eland geschoten, en nu stond het kolossale dier op zijn vriezende balkon. ‘Wij eten alles van de eland, tot de ballen aan toe. Dit doe ik uit respect voor de eland.’ En Viktor vervolgde met een lofzang aan de natuur: de bessen in de zomer, de zalm in de herfst, en voetsporen in de verse sneeuw. Toen ik hem vertelde dat er al duizend jaar geen wilde elanden meer door Nederland liepen werd Viktor somber: ‘Wat een barbaars land,’ mompelde hij.

In: Trouw 02-03-2010

Jelle Brandt Corstius – vreest het ergste

2010-02-24T02:18:00.000-08:00

Ik was in de Russische stad Vologda, in een regio die zelfs in Rusland bekend staat om buitenmatig drankgebruik. Ik was daar beland vanwege een opmerkelijk stukje dat ik een jaar geleden in de krant had gelezen. Het ging over een man uit Vologda die met zijn maten wat was gaan drinken, ruzie had gekregen waarbij een van zijn vrienden een mes in zijn rug had gestoken, en met het mes in zijn rug naar huis was gelopen en in slaap was gevallen. Zijn vrouw ontdekte de volgende dag het mes. Meest opmerkelijke detail vond ik nog wel dat hij voor hij ging slapen nog wat eieren had gebakken. Met een mes in zijn rug.
Vologda leek mij dus wel een goede bestemming voor een uitzending over alcohol. Helaas wilde de man met het mes in zijn rug niet praten (of preciezer, zijn vrouw wilde dat niet), dus togen wij naar de vereniging ‘Optimist’. De leden van deze vereniging zijn herstellende van een verslaving – vaak drank – en vieren dat door regelmatig samen te komen en emmers ijskoud water over zich heen te gooien.
De meeste mensen van de vereniging waren wat ouder, waardoor Marina nog meer opviel. Zij was jong en had niet het uitgebluste gezicht zoals de meeste aanwezigen. Zij vertelde dat ze uit een alcoholisten gezin kwam, en dat zij vanaf haar zestiende flink dronk. In de twee weken dat zij bij Optimist kwam dronk zij al geen druppel meer. Wel gooide zij elke ochtend een emmer water over zich heen in de vrieskou – die week was het -20.
Om de een of andere reden vond ik haar intrigerend, dus besloten wij haar de volgende dag thuis op te zoeken. Om echt van de drank af te komen had ze iets voor zichzelf gehuurd. Het was een bouwval, en aan de muur hing nog een foto van een pin-up, ik denk van de vorige bewoner. Maar Marina was trots op haar onafhankelijkheid.
Ik vond haar aan de telefoon al wat lodderig klinken, maar toen ik haar zag wist ik het zeker: Marina was dronken. Op haar divan vertelde zij de tragische familiegeschiedenis, over haar oom die dronken uit het raam sprong en haar vader die haar moeder sloeg als hij teveel had gedronken. En haar moeder die dronk om het slaan te vergeten. En dat zij zo blij was geen slaaf van de fles meer te zijn. Haar vriendje, met een duidelijke kater, zat naast haar en knikte beleefd mee. Toen ik vroeg hoe zij haar toekomst zag antwoordde ze: ‘Ik hoop dat ik verkoopster kan worden in een winkel. En Vova vrachtwagenchauffeur. Dat zou mooi zijn’.

In: Trouw 24-02-2010

Jelle Brandt Corstius – observeert een Zwijgend Echtpaar

2010-02-09T11:46:00.000-08:00

Door mijn werk breng ik veel tijd door in restaurants. En een ding is mij opgevallen: in elk restaurant, waar ook ter wereld, zit altijd wel een Zwijgend Echtpaar. Ik bedoel een man en een vrouw die een maaltijd nuttigen zonder ook maar een woord te wisselen met elkaar. Ik begrijp deze echtparen niet. Het is al niet fijn om zwijgend tegenover elkaar te zitten, maar waarom zou je dat ook nog eens doen in een restaurant? De bedoeling van een restaurant is toch dat je lol hebt?

Natuurlijk zijn er echtparen die het prima vinden om zwijgend tegenover elkaar te zitten. Ik had ooit een vriendinnetje dat buitengewoon zwijgzaam was. Toen ik daar een keer iets over zei, antwoordde zei: “Ken je het nummer Enjoy the Silence’ niet van Depeche Mode?” Ik vind het een mooi nummer, maar die relatie heeft niet lang geduurd.

Eerder op Bali zag ik een Zwijgend Echtpaar eten bij een Italiaans restaurant. De jongen was westers en het meisje Indonesisch. Vanaf het moment dat zij gingen zitten wisselden zij geen woord met elkaar. Zij hadden wel een creatieve oplossing om de saaiheid te verdrijven: na het opeten van elk gerecht toog het meisje naar een naastgelegen batikwinkel, om voor het volgende gerecht weer terug te komen.

Afgelopen weekend, aan de andere kant van de aardbol in de stad Moermansk, ergens boven de poolcirkel, zat ik achter een tafeltje met een Zwijgend Echtpaar. Achter het echtpaar hing een spiegel, zodat ik goed zicht had op zowel de man als de vrouw, die natuurlijk tegenover elkaar zaten.

Eerst hoopte ik dat dit Echtpaar van de Depeche Mode-school was. Maar daar zagen ze te ongemakkelijk voor uit. Een echtpaar dat van stilte houdt zou elkaar toch in ieder geval af en toe een liefdevolle blik werpen. Toen dacht ik dat zij misschien net een flinke ruzie hadden gehad, en dat het tafeltje nou eenmaal was besproken (ik ben een optimist). Maar zo zagen ze er niet uit. In het geval van ruzie had een van de twee het toch niet kunnen laten de ander een verwijt te maken, al is het klein en sissend.

Nee, dit was een klassiek Zwijgend Echtpaar. De verveling was bijna tastbaar. Na het nuttigen van het dessert dacht ik dat de vrouw iets tegen haar man ging zeggen, maar het was voor de ober bedoeld, die de rekening kwam brengen. Zwijgend hielp de man de vrouw in haar bontjas en samen liepen zij de ijskoude poolnacht in.

In: Trouw 9 februari 2010

Jelle Brandt Corstius – is bang voor het toetje

2010-02-02T07:34:00.000-08:00

Haukon en ik waren onmiddellijk vrienden. Ik was vijf en had een jaar in Amerika gewoond. Mijn vader had mij op mijn eerste schooldag in Nederland naar de klas gestuurd met een stropdas die met een elastiekje om mijn nek zat. Een soort van garantie om gepest te worden dus. Zodra ik de kleuterklas in liep sprong een jongen op mijn rug, trok aan mijn stropdas en liet hem hard in mijn gezicht knallen.

Die jongen bleek Haukon te heten, en ondanks de hardhandige kennismaking werden wij Beste Vrienden, zoals je dat alleen op de lagere school kan zijn. Het was een IJslandse naam; zijn moeder was IJslandse ( en speelde klavecimbel). Zijn vader was galeriehouder. De beste herinneringen van mijn lagere schooltijd zijn in gezelschap van Haukon. Een keer had de vader van Haukon een partij semi-antieke beelden gekocht. Samen besmeerden wij de beelden met modder, zodat de beelden er nog antieker, en dus duurder eruit zagen. Vaak hadden wij het over onze droom: kok worden, en misschien een eigen restaurant beginnen.

Op de middelbare school scheidden onze wegen, we kwamen in verschillende klassen terecht. Wij kregen andere vrienden en interesses, en al snel groetten wij elkaar met een half woord in de kantine, zoals je dat met vage kennissen doet. Vroeger zou zo iemand voor altijd uit je leven verdwijnen. Maar via Facebook kwam ik Haukon weer op het spoor. En wat bleek: Haukon was wel kok geworden. En niet zomaar kok: chef patisserie in het prestigieuze Grand hotel in Amsterdam.

Ik was zo langs gegaan voor een toetje, ware het niet voor een nogal traumatische gebeurtenis, lang geleden bij Haukon thuis. Op een dag had zijn moeder een traditionele IJslandse maaltijd van stokvis gemaakt, en stond er op dat ik ook een hapje nam. Toen ik begon te kokhalzen reikte ze mij een glas water aan. Tenminste, ik dacht dat het een glas water was, maar het bleek levertraan te zijn. Dit tot grote hilariteit van de familie.

Dus enigszins angstig fietste ik naar de Grand. Hij had geschreven dat het toetje een ‘verrassing’ zou zijn. Zou hij stiekem stukjes kabeljauw in mijn ijsbolletjes doen? Op het bord lagen heerlijke toetjes in rare vormen met namen als: groene thee hangop met lychees, pompoen taart met kastanje en zoethout creme, orange curd met polenta, en een bitterbal van abrikoos gepaneerd in popcorn. Haukon kwam erbij zitten en vertelde naar zijn zoektochten naar nieuwe smaken. Zo was het ijs niet gemaakt van kabeljauw, maar uit IJslandse dennennaalden. Ik was blij voor Haukon, maar dacht vooral: ik had ook kok moeten worden.

In: Trouw 02-02-2010

Jelle Brandt Corstius – wedt op de verkeerde haan

2010-01-26T02:46:00.000-08:00

Ik houd niet van gokken. Ik snap het niet. Je weet dat je netto een kleinere kans hebt dan het casino, anders zouden ze niet bestaan. Dus eigenlijk betaal je voor de spanning van het gokken. Maar ik voel die spanning niet, en dan levert gokken al helemaal niets op.

Maar toen ik op mijn negentiende met mijn vader dwars door Amerika reed, en wij door Las Vegas gingen vonden we het toch raar om niet te gokken. We liepen het eerste beste casino binnen, zetten vijftig dollar op rood, het balletje viel op zwart en we konden weer door.

Sinds die tijd heb ik niet meer gegokt. Tot ik belandde in een Balinees hanengevecht. Het begon allemaal nog zo onschuldig, de dag ervoor, toen ik een groepje mannen gehurkt en vredig langs de weg zag zitten met elk een haan in zijn handen, de een nog mooier dan de andere (de hanen). Een van de mannen sprak Engels en vertelde dat zij de hanen voorbereidde op een hanengevecht. Zijn eigen haan trainde hij al drie jaar, en zou morgen vechten. Hij nodigde ons uit om een kijkje te komen nemen, hij vertelde over een plek naast een tempel in een dorp in de buurt van Ubud, in het hart van Bali. Ik hoopte dat ik alles goed verstond; de zon ging op dat moment onder en de hanen produceerden een kakelkakafonie.

Lang voordat wij de tempel bereikten hoorden wij het gejoel van mannen en vochten wij ons door een lange rij scooters. Ongeveer duizend mannen uit de desa zaten rond een soort arena waar het zo heet was dat het mij verbaasde dat de kippen niet vanzelf van hun stokje gingen. Want naïef als ik was dacht ik dat de kippen wat naar elkaar zouden tokkelen, misschien een beetje pikken en dat is dan dat.

Mooi niet; de arena was bedekt met bloed, kippenveren en honderden uitgedrukte kretek-sigaretten. Het bleek dat de hanen voor het gevecht een vlijmscherp mesje aan hun poot gebonden krijgen. Het is een strijd op leven en dood. Het gejoel van de mannen sloeg niet op het gevecht van de hanen, maar om onderling weddenschappen te maken over welke haan wint.

De man van de dag ervoor kwam trots naar mij toe, en vroeg of ik op zijn haan ging wedden. Natuurlijk, zei ik. Ik stond naast een GSM-mast bouwer uit Java, die met net zoveel verbazing naar het tafereel stond te kijken. Natuurlijk had ik op de verkeerde haan gewed, hij was binnen enkele seconden dood. De GSM-mast bouwer en ik hadden genoeg gezien. In de tempel ernaast was de priester verwikkeld in ceremonie, en leek het gejoel niet te horen. Voor de tempel hakte de man, die drie jaar elke dag zijn haan had getraind, zonder enige emoties de kop van zijn haan, plukte hem, overhandigde het vlees aan de winnaar en stapte op zijn brommer.

In: Trouw 26/01/10 (Van Moskou tot Medan)

Jelle Brandt Corstius – luistert naar zijn Balinese chauffeur

2010-01-19T08:06:00.000-08:00

“Ik groeide op in een dorp aan de voet van een vulkaan, niet ver van een plek waar jouw voorouders in 1906 duizend ongewapende Balinezen hebben neergemaaid. De grond is er vruchtbaar, maar in de afgelopen eeuw is de vulkaan drie keer uitgebarsten. Een keertje, toen ik nog niet was geboren was de uitbarsting zo heftig dat mijn ouders tien dagen in de duisternis zaten vanwege de aswolken. Ze wonen er nog steeds, omdat de grond er zo vruchtbaar is. De cyclus van het zaaien tot aan de oogst is maar honderd dagen. Dat geldt voor gewone rijst; rode rijst doet er langer over te groeien maar is lekkerder en heeft meer voedingswaarde.

Het is de plicht van een rijstwerker dat zijn sawa niet alleen rijst opbrengt, maar dat het er ook mooi uitziet. Je moet offers geven aan de goede goden, maar ook aan de kwade geesten. Zo worden de kwade geesten niet agressief en kunnen ze je zelfs beschermen. De offers verschillen per god: als de eerste rijst tevoorschijn komt offeren wij krab aan de rijstgod. We eten het zelf ook want krab is lekker. De vruchtbaarheidsgodin van de landbouw heeft een groter offer nodig. Zoals een koe, of een hond. Wij letten er altijd op dat toeristen dit niet zien, want die zouden er van schrikken.

Mijn hele jeugd heb ik op de rijstvelden gewerkt. Het werk is op verschillende manieren zwaar. Je moet bukken, op het ploegen na moet alles met de hand, in de modder zit ongedierte. Maar het is vooral erg eenzaam werk. Hoor je die snerpende krekel? Altijd als ik dit geluid hoor moet ik denken aan de eenzaamheid van de sawa, waar het barst van de krekels. Ik wilde zo graag naar de grote stad.

En nu woon ik er, en ik zie mijn zoon in de stad opgroeien, en wil ik eigenlijk dat hij op de rijstvelden opgroeit waar de lucht schoner is en de mensen aardiger zijn. Waar hij leert wat hard werken is. Hij kan geen papaja van een nangka onderscheiden! De Balinese regering heeft speciale programma’s om kinderen weer voor het platteland te interesseren, met uitwisselingsprogramma’s waar stadskinderen leren een paard te beteugelen of een os voor een ploeg te spannen. Maar de grond waar de rijstvelden op staan levert meer op als je er een hotel op zet. Ik denk dat er over geen twintig jaar geen sawa meer op Bali zal zijn, en wij rijst moeten importeren. Dat zou toch belachelijk zijn?”

In: Trouw 19/01/2010

Jelle Brandt Corstius - moet snel improviseren

2010-01-13T09:15:00.000-08:00

Zijn naam was Patel en kwam uit India. Nou ja: zijn naam was helemaal niet Patel, en er zijn misschien nog een miljoen Indiërs met zijn naam, maar ik heb hem al een keer in de problemen gebracht dus noem ik hem gewoon Patel. Ik ontmoette Patel in Ku Da Ta, een schitterende club op Bali, direct gelegen aan een van de mooiste stukken strand van het eiland. Na een week afzien op de Molukken vond ik dat ik dat wel had verdiend.

Die middag hadden op datzelfde strand een groep Balinezen in traditionele kleding verzameld en hadden zich neergevleid tussen zonnenbadende westerse toeristen die verbaasd opkeken. Een oudere Balinees vertelde dat het een genezings-ceremonie was en nodigde mij, met een blik op mijn corset, uit om erbij te komen zitten. Er werd veel met belletjes gerinkeld en op een bepaald moment haalde een priester een natte kwast over mijn voorhoofd.

Mijn rug had in ieder geval een goede avond, wat ik zat al enige tijd zonder veel pijn met de Indiër te praten op een ongemakkelijk zittende loungebank. Met Patel keek ik uit over de restanten van offerschaaltjes gemaakt van kokosbladeren. Honden woelden erdoorheen, verlicht door een glorieuze zonsondergang. Patel vertelde dat het hindoeïsme op Bali compleet anders was dan in India, maar hij voelde zich hier als thuis. Bali was voor hem een soort ontsnappingsoord van Jakarta, waar hij werkte bij een groot Indiaas bedrijf. Wij praatten over India als nieuwe supermacht en ceremonies en kolonialisme. Gevleid aan de zijde van Patel zat een jong en knap meisje dat zowel Indiaas als Balinees had kunnen zijn. Patel introduceerde haar niet, en ze bleef dromerig naar de zee kijken, dus nam ik niet de moeite haar aan te spreken. Misschien was ze wel bezig met een soort van privé-ceremonie.

De volgende dag, op zoek naar baby batikkleertjes in een winkelcentrum, zat Patel op de trap voor de ingang. Toen ik hem groette keek hij verward en vroeg „ Kennen wij elkaar?“ Toen pas drong het tot mij door wie er nog meer op het trappetje zaten: een opa, een oma, twee kinderen en een vrouw in traditioneel Indiaas gewaad. De vrouw keek mij nu ook vragend aan. Ik zei: „Sorry, ik vergis mij. U heeft een dubbelganger rondlopen op dit eiland.“ De familie moest hard lachen. Toen ik de trap op liep zag ik uit mijn ooghoek dat zijn vrouw een arm om Patel sloeg.

Jelle Brandt Corstius - slaapt door een Moluks feest

2010-01-08T07:03:00.000-08:00

Ik had van de dokter het advies gekregen rustig aan te doen in de maanden na de breuk van mijn ruggenwervel. Het probleem was dat ik een week voor het ongeluk met een vriend een ticket naar Indonesië had gekocht. Op de een of andere manier moest ik dus rustig aandoen combineren met reizen naar Indonesië, wat volstrekt tegen mijn natuur is.

Ondanks alle goede voornemens belandde ik toch op een heftig op en neer bewegende speedboat van het eiland Ambon naar het eiland Saparua in de Molukken. Kennelijk is de lust om te reizen niet een knopje dat je zomaar om kan zetten.

We hadden niet de moeite genomen om te reserveren, omdat hotels in Indonesië - op Bali na - over het algemeen alleen maar worden bevolkt door receptionisten en een enkele mier in een spinnenweb. Niet op Saparua, waar uitgerekend op die dag een reünie was van de Molukse diaspora. In Fort Duurstede kwamen wij een Molukker tegen die zo gehuld was in zijn sarong dat alleen zijn gezicht zichtbaar was. Verrassend genoeg heette hij Frits. Zoals ik het begreep wist hij nog wel een slaapplekkje op de noordkust van het eiland. Met Frits, en zijn vriend Kees reden we achterop de brommer dwars door het eiland, waar een sterke geur van kruiden hing. Het was alsof we door ontbijtkoek reden. De geur was afkomstig van de kruidnagelsdie die nonchalant langs de kant van de weg te drogen lagen. Vroeger waren die kruidnagels hun gewicht in goud waard, wat de bron was van zoveel rijdom voor de Nederlanders en ellende voor de Molukkers.

Frits en Kees leidden ons door de jungle op een paadje dat alleen voor hen zichtbaar was. Na een half uur toonde Frits ons met een weids gebaar klein schitterend strandje. Dat kwam mooi uit, want ik stond op het punt om uit elkaar te vallen. Maar behalve het mooie strandje was er geen hotel, of wat voor bebouwing dan ook. Dus gingen we weer terug over het eiland. De kruidnagelen, die op de heenweg nog groen waren, waren in de tussentijd donker gekleurd door de meedogenloze Molukse zon. Vraag mij niet hoe, maar we vonden een slaapplek. Buiten was de Molukse reünie vol aan de gang, maar ik had de kracht niet om mij in het feest te werpen. Kennelijk is er wel degelijk een knopje om de reislust uit te zetten. Ik viel in slaap met het meerstemmig gezang van mannen en gitaren, dat tegelijk mooi en triest klonk.

Jelle Brandt Corstius – gaat Moskou missen

2010-01-08T00:14:00.000-08:00

Wakker worden door het geluid van een sneeuwschepper. De onderbuurman die, nadat ik een week lang de kraan open heb laten staan en daardoor zijn plafond is ingestort in zijn badkamer zegt dat ik niets hoef te betalen.

De mannen in pakken in de ochtendspits van de metro, met een halve liter bier in hun hand geklemd. De boulevard om de Schone Vijvers, die in de zomer verandert in een groot openbaar café. In de winter trouwens ook. Hypnotiserend gezang en wierrook die dwarrelt uit zomaar een kerk in een verlaten straat op een zondag.

De vrouw onderaan de roltrap in de metro met het bordje ‘ik geef geen inlichtingen’. De meisjes die op hun hoge hakken over het gladde ijs trippelen. De verjaardagen die beschaafd op een zondagmiddag beginnen, maar er komt een gitaar bij, iemand gaat drank halen en voor je het weet is het maandagochtend en is iedereen er nog.

De Tsjetsjeense met haar poëzie. De Boerjatische met haar humor. De Moskouse aan wie ik altijd moet denken als ik Gordon Brown zie (ze hebben hetzelfde lachje). Het meisje uit Volgograd voor wie ik ooit naar Rusland kwam.

Zwemmen in de Moskou-rivier (stroomopwaarts, welteverstaan), en daarna met z’n allen een vuurtje stoken in het bos en er vlees op bakken. Mijn Russische contact bij het ministerie van buitenlandse zaken die, nadat ze heeft gehoord dat ik mijn rug heb gebroken, het adres en telefoonnummer geeft van een winkel waar je speciale schoenen kan kopen waar je niet mee uitglijdt geheten ‘katjes’. De boekenwinkel om de hoek waar je om drie uur ’s nachts terecht kan.

De Coffee Bean, waar het maken van een cappuccino wordt gezien als een kunst, en waar zij met een tandenstoker kleine figuurtjes in de cacao maken. In een zigeunertaxi stappen en onveranderlijk in een urenlange file terechtkomen en de onveranderlijk wonderlijke levensgeschiedenis aanhoren van de chauffeur die bijvoorbeeld in Syrië is geboren en in Siberië door twee mannen is opgevoed.

De huisbaas die bij het weggaan moet huilen omdat het voelt alsof zij een zoon verliest, en mij een schitterend doosje met iconen geeft met de stille hoop dat ik toch maar eens in God ga geloven.

Een vrachtwagen komt zo mijn spullen ophalen, het is tijd voor nieuwe plekken in de wereld. Ik heb nu bijna vijf jaar in Moskou gewoond, het is goed zo. En ik kom hier natuurlijk nog vaak genoeg, maar dan zal het als bezoeker zijn, en niet als bewoner van de stad die nooit slaapt.

Norwegian humour

2008-07-31T06:04:00.000-07:00

If this is typical Norwegian humour, then people there must be really disturbing.
This is a clip of a Norwegian comedian who playbacks a song from the Dutch comedy singer Wim Sonneveld (I think). If that is not funny enough for the audience, he puts his head in a fish. Hard to describe, you better watch it:

Then he goes to Holland and tries to talk to people in quotes from Sonneveld:

I am preparing to playback a Norwegian classic with my head in a rabbit.

The link between Kasparov and Karadzic

2008-07-24T04:43:00.000-07:00

For anyone who think that in Russia you have the evil Putin-Medvedev tandem and the good Kasparov opposition, here's something that doesn't get so much attention in the Western press.

One of the most important participants in Kasparov's coalition is the National Bolshevik Party, headed by the Russian writer Eduard Limonov. Here is a video of Limonov shooting at Sarajevo during the siege in the nineties, on a visit to his buddy Radovan Karadzic:

An inconvenient truth, as Al Gore would put it. This is just to put some nuance in the reports about the Russian democracy movement.

The laptop miracle

2008-04-07T09:05:00.000-07:00

This is a story I find hard to believe. But since it happened to me, I have no choice. I was meeting friends in Gogol. Internet at home wasn't working, so I went a bit earlier to do some work on my laptop in the cafe (almost any place in Moscow has wifi). Like it goes on evenings when you plan just to have one drink, I left the place at three o clock in the morning, drunk enough to forget my laptop.

The next morning I woke up by the ring of my phone. Some guy told me something about selling computer. I had no idea what he was talking about, told him he had dialled the wrong number and went to sleep again. Only then it occured to me that I left my laptop in Gogol. And that the guy that just called me probably stole it, and wanted to sell it back to me. My phone rang again. It was the same guy, telling me that he would call me later. He swore that he was not interested in money, what made everything even more puzzling, and told me that later in the morning, someone from the police would call me.

Now I was convinced that this guy not only took my laptop, but also wanted to rob me in some elaborate scam that involved 'the police'. An hour later, 'the police' called, and gave me an address where I could pick up my computer.

I decide to go there anyway together with a friend. We decided not to go inside if there was not a police station on the address.

There was.

It turned out someone indeed took my laptop, which he tried to sell to one of the hordes of people that lurk around some specific place in Moscow to buy stolen goods. He chose exactly the one undercover cop that was posing as one of them. They first had to find out I was actually the owner of the laptop, which explained the mysterious phone calls.

They let their foreign guest do the paperwork in the reception hall, where my friend made this picture:

It's blurry, but since he had to do this secretly I am happy it worked at all.

After the paperwork we were standing in the corridor with the undercover cop, seemingly without a point. The cop took my friend aside and told him the point: if I was still planning to show my 'gratitude' for his work. I put a 1000 rouble bill under the coat of my friend. The law abiding, crime busting undercover cop took the money and looked a bit disappointed.

When I came home I switched on my computer, it was in standby mode. I saw that either the thief or the cop had been playing Hearts on my computer. It was in the middle of a game.

Moscow objects (2)

2008-04-07T09:02:00.001-07:00

Dog vs crab

2008-04-07T08:54:00.000-07:00

As seen on the beach of Tanote bay, Ko Tao, Thailand. The crab won, after been thrown around a couple of times. It retreated discreetly into the sea, claws drawn.

A killer gives to charity

2008-01-27T14:15:00.000-08:00

I read the following story in a Dutch newspaper:

Two young guys rob a bakery early in the morning. They duct tape the baker and stuff him in a closet where he later dies of suffocation. They leave with a safe containing 750 euros. The guys are arrested. They are convicted . How many years, I don't know, it wasn't mentioned in the lead, which I think is bad.

However sad the story, these things happen all over the world all the time.

But there were two things mentioned in the article that made me wonder if this was typically Dutch.

One: From the 750 euro's booty, one of the suspects gave 'somewhere around 20 euros' to charity.

Two: During a police reconstruction of the robbery, one of the suspects refuses to take part. He thinks a doll, representing the baker, looks scary. Suspect: "That was scary, I didn't feel like taking part." The article doesn't mention whether he was forced to take part anyway.

Cool vending machine

2008-01-27T13:54:00.000-08:00

This vending machine stands in the lobby of the Clay Hotel in Miami. Every morning I bought a bottle of water from the machine, because it was pretty futuristic. Have a look:

I was thinking what the point was of this mechanism, apart from that it just looks plain cool. My theory: this way your soda has a soft landing and will not explode on opening.

Metal dandruff

2008-01-27T13:35:00.000-08:00

Twice in my life I felt dirtier after I took a shower than before.

The first time was on Iceland. The Icelandians, or whatever they are called, are lucky to have hot water spurting from the depths of the earth, for free! And good for the environment. The downside is that the water is full of sulphur that reeks of rotten eggs. So after you take a shower you stink like a skunk. I guess they Icelandians dont notice because everyone reeks. A little bit like two people that had garlic.

The second time was last week in Moscow, when I took a shower after some repairs on the water mains. Normally they do this in the summer, when the hot water is switched off in every apartment in Moscow for two to three weeks.

I only realized how dirty the water was after it left some horrible residue in the bathtub. During the press conference to which I had to run there were pieces of iron falling from my hair. Metal dandruff.

Moscow objects (1)

2008-01-12T06:37:00.001-08:00

Great journalism

2008-01-12T06:20:00.000-08:00

Two articles caught my attention. One, in the New York Times was a detailed article on migrant workers in Iraq. Most workers come from the Philippines and Southern Asia, and don't even know where they are heading when they are handled by human traffickers.

The other article appeared in Moscow Times:

Monday, December 17, 2007.

Swiss Man Asks Minsk for Asylum, Then Leaves

By Natalya Krainova
Staff Writer

A Swiss citizen who asked for refugee status in Belarus has returned to Switzerland without explanation after spending 10 days in the country, Belarussian officials said.

The Swiss asylum seeker, 32, entered Belarus on Nov. 28 at a checkpoint on the Poland-Belarus border, saying he wanted to live and work in Belarus, said Vitaly Aksyonov, head of the citizenship and migration department in the Brest region of Belarus.

Aksyonov dealt directly with the request of the Swiss man, whom he declined to identify at the foreigner's request.

"He filled out an application for refugee status," Aksyonov said Friday.

Since he had no entry visa, applying for asylum was the only way the Swiss man could be allowed into Belarus, Aksyonov said.

The man cited no political motives for leaving Switzerland. "Nobody oppressed him there," Aksyonov said.

The Swiss man arrived at the border driving a Lada with a collection of books authored by Bolshevik leader Vladimir Lenin in the trunk, Noviye Izvestia reported Friday. He claimed that Belarus, Venezuela and Cuba were the best countries in the world.

While his asylum application was being processed, Belarussian authorities checked the foreigner into a hotel in Brest and allowed him to move around the city of 300,000, which is located near the Polish border, Aksyonov said.

The one condition was that he return to the hotel before 11 p.m. for safety reasons.

"Such a decision was made because it gets dark early in winter, and the man doesn't know the city and could easily get lost," Aksyonov said. "We didn't have the means to provide him with a personal guide to show him around."

The Belarussian migration service began preparing the Swiss man's asylum paperwork, but before it could be completed, the would-be refugee suddenly changed his mind and left Belarus on Dec. 7, Aksyonov said.

Belarussian Interior Ministry spokesman Oleg Slepchenko and Belarussian Border Guard Service spokesman Yury Kozachenko confirmed the curious case but would not provide further details.

Komsomolskaya Pravda suggested on Friday that the asylum application might have been a scheme dreamed up by the Swiss man to get a free 10-day vacation -- a theory Aksyonov dismissed.

"I don't think so, because he didn't go anywhere else [in Belarus] except Brest," Aksyonov said. "He could have bought a [train] ticket for himself and gone anywhere he wanted. He had money with him."

A Swiss Embassy official in Minsk said by telephone that the embassy was aware of the case from the media but that it could not get involved because the country in which a refugee asks for asylum has no right to disclose information about the applicant. "Especially to the country where he is from," said the official, Dietrich Dreyer.

Swiss authorities will not investigate the case, Dietrich said. "Switzerland is a free country, and any of its citizens can do whatever he wants," Dietrich said.

Belarus has been dubbed in the West as Europe's last dictatorship. In April 2006, Belarussian President Alexander Lukashenko signed a decree simplifying the procedure for granting asylum to foreigners.

A migrant worker in Iraq. An asylum seeker in Minsk. These articles change the way I looked at reality. And I think that is the real purpose of journalism. Wish there were more articles like these around.

Why I am writing in English

2008-01-12T06:06:00.000-08:00

Maybe it looks pretentious, a Dutch guy writing in English. My English isn't even that good! But I figured that, since the Dutch understand English, and the English understand well, English, as does half the world population, I might as well write in English.

I like Dutch, I am Dutch. It's officially the most beautiful language in the world. But this blog will be in English.